Blog Giám đốc

ĐÃ ĐẾN LÚC ĐỊNH NGHĨA LẠI VỀ LƯƠNG

Nỗi mệt lớn nhất của chủ doanh nghiệp không phải là trả lương cao, mà là "trả lương đều cho những kết quả không đều".

Hồi chưa có việc, mình khát khao được đi làm. Khi đi làm chừng 1 năm ở P&G Việt Nam, mình tự cho mình quyền "ăn cắp giờ làm", xao nhãng, tranh thủ đọc truyện Conan trong giờ làm việc, dùng máy tính có internet của công ty để chat việc riêng. Đằng nào lương tháng cũng thế, chưa bị ai than phiền gì lớn nên chả cần cố gắng. Có Bạn nào từng giống mình, ở vai trò của người làm thuê không?

Ngay nay, làm chủ doanh nghiệp, mô típ quen thuộc của doanh nghiệp là: cần người thì tuyển, tuyển xong thì trả lương. Người lao động thì chỉ muốn LƯƠNG ĐỀU, tháng nào trễ thì mặt nặng mày nhẹ, xao nhãng, thái độ. 3 tháng sau đó lương được trả đủ cho thời gian bạn làm, đúng luật lao động, nhưng sự tin cậy mình dành cho bạn nhân viên đó đã không còn. Bạn than nghèo, kể khổ, chủ trọ dọa đuổi, để được ứng lương, khi không như ý lại lên review công ty mà bóc phốt. Ủa, vậy những tháng mà Bạn xao nhãng, Bạn có được trả lương không?

Trong một giai đoạn dài, kiểu TUYỂN DỤNG - TRẢ LƯƠNG THÁNG từng vận hành được. Nhưng bây giờ, bối cảnh đã khác. Doanh thu không còn đều. Khách hàng thay đổi nhanh. Chi phí tăng. Áp lực cạnh tranh lớn hơn. Và người chủ doanh nghiệp mỗi tháng không chỉ lo bán hàng, mà còn lo dòng tiền, lo bộ máy, lo năng suất, lo cả những khoản chi “đều đều” nhưng kết quả thì chưa chắc “đều đều” theo. Trong số đó, quỹ lương là áp lực dễ cảm nhận nhất.

Vấn đề không nằm ở chuyện trả lương cao hay thấp. Vấn đề là nhiều doanh nghiệp đang trả tiền theo một logic cũ: trả cho vị trí, trả cho sự hiện diện, trả cho số tháng làm việc. Trong khi điều doanh nghiệp thực sự cần lại là: kết quả, hiệu quả và giá trị tạo ra.

Một nhân sự đi làm đúng giờ, đủ ngày công, báo cáo đầy đủ… chưa chắc đã tạo ra giá trị tương xứng. Ngược lại, có những người không ồn ào, nhưng họ kéo doanh số lên, giữ được khách hàng, giảm được lỗi vận hành, tối ưu được quy trình và làm cho cả hệ thống chạy tốt hơn. Nếu cả hai vẫn được trả lương theo cùng một tư duy cũ, thì rất khó nói đó là công bằng.

Mình nghĩ là đã đến lúc chúng ta nên nhìn lương theo một cách khác.

1. Lương không chỉ là khoản tiền doanh nghiệp trả vào cuối tháng.

Lương nên là cách doanh nghiệp ghi nhận mức độ đóng góp thực sự của mỗi người. Nghĩa là thu nhập của người lao động sẽ thay đổi theo kết quả kinh doanh, không bám chấp vào số cố định hàng tháng.

2. Điều này không có nghĩa là bỏ lương cứng. Cũng không có nghĩa là đẩy hết rủi ro về phía người lao động. Một doanh nghiệp tử tế vẫn phải có phần thu nhập nền đủ để nhân sự yên tâm. Nhưng bên trên phần nền đó, thu nhập cần gắn rõ hơn với giá trị tạo ra.

3. Ai tạo doanh số tốt hơn, nên được hưởng nhiều hơn. Ai làm vận hành tốt hơn, giảm sai sót tốt hơn, giữ khách hàng tốt hơn, cũng phải được ghi nhận tốt hơn. Ai chỉ hoàn thành ở mức tối thiểu, thì thu nhập không nên được thiết kế giống người tạo ra đột phá.

Nếu không làm vậy, doanh nghiệp sẽ rất dễ rơi vào một cái bẫy quen thuộc: quỹ lương tăng dần, bộ máy phình ra, nhưng năng suất thì đứng yên.

Và người giỏi cũng không thích mô hình cào bằng. Những người có năng lực thật luôn muốn được trả đúng với giá trị họ tạo ra. Chỉ có điều, để làm được điều đó, doanh nghiệp phải thay đổi tư duy quản trị.

- Muốn trả trên kết quả thì phải đo được kết quả.
- Muốn đo được kết quả thì phải có mục tiêu rõ ràng.
- Muốn mục tiêu rõ ràng thì phải hiểu từng vị trí đang tạo giá trị gì cho tổ chức.

Không phải ai cũng đo bằng doanh số. Có người cần đo bằng năng suất. Có người cần đo bằng chất lượng. Có người cần đo bằng tiến độ. Có người cần đo bằng tỷ lệ giữ chân khách hàng. Có người cần đo bằng mức độ phối hợp để cả đội chạy tốt hơn.

Nói cách khác, định nghĩa lại về lương thực chất là định nghĩa lại về giá trị công việc.

Mình tin rằng, trong thời gian tới, doanh nghiệp nào vẫn giữ nguyên tư duy “có người là được, có mặt là được, đủ quân số là được” sẽ ngày càng chịu áp lực. Còn doanh nghiệp nào thiết kế được cơ chế thu nhập gắn với hiệu quả, minh bạch và công bằng hơn, sẽ có cơ hội xây một đội ngũ khỏe hơn và bền hơn.

Cuối cùng, lương không nên chỉ là chi phí của chủ doanh nghiệp.

Lương nên là cơ chế kết nối lợi ích giữa người làm và người trả.

Khi người lao động tạo ra kết quả tốt hơn, họ xứng đáng nhận nhiều hơn. Khi doanh nghiệp chi lương dựa trên giá trị thật, họ bớt áp lực hơn. Và khi quỹ lương đi cùng năng suất, tổ chức mới có thể đi đường dài.

Có lẽ, đã đến lúc chúng ta không hỏi: “Vị trí này nên trả bao nhiêu?” Mà nên hỏi: “Giá trị mà vị trí này tạo ra là gì, và nên được chia lại như thế nào cho công bằng?” Đó mới là lúc lương không còn chỉ là một khoản chi mà trở thành một công cụ để xây dựng hiệu quả, sự công bằng và tăng trưởng bền vững.

P/s: ảnh chụp chiều qua, một quán cafe lớn, góc ngã tư, khai trương chưa lâu, đóng cửa. Nhìn sơ sơ thiệt hại cho chủ doanh nghiệp là tiền tỷ rồi đó. Thử hỏi, có bao nhiêu người Nhân viên xót xa với cảnh này, hay chỉ nhìn thấy tháng lương của mình bị mẻ đi chút xíu?

Trân trọng và Yêu thương,

Nguồn: khiemtranbuoisang