Tối hôm trước bay từ HCM ra HN, ngồi cạnh 1 bạn mở laptop và dùng Antigravity vibe code. Mình ngồi ghế 4A thì bro ấy ngồi 3D nên mình đá map thấy.
Nói trước là mình k phản đối vibe coding. Mình build skill, extension, dashboard bằng AI suốt (có cái mình build mà lượng người dùng request 1 ngày cao vãi ò, lượt hiển thị và sử dụng còn đến vài triệu lượt/ngày ấy).
Mình phản đối cái cách mn đang dùng nó như 1 phản xạ, cứ có ý tưởng là mở AI quất luôn, k còn dừng lại hỏi xem cái mình build có đáng build k.
Sai lầm lớn nhất của trend này là mn nghĩ chi phí phần mềm nằm ở khâu viết code. K phải đâu a à. Trong ngành ai cũng biết gọi là quy tắc 60/60 của O'Reilly: khâu viết code chỉ chiếm khoảng 40% chi phí cả vòng đời, còn 60% là: maintain sửa bug, vá bảo mật, scale, đổi yêu cầu
Range thực tế dao động 40-80% tùy loại hệ thống. AI làm rẻ đi cái 40% kia. Còn 60-80% kia thì gần như k đụng tới đc. Nên cái cảm giác "build rẻ kinh khủng" đang là ảo giác. Mn đang trả 40% rất rẻ, còn 60% kia sắp tới mới phải trả. Mà lúc đó AI k giúp đc mấy đâu vì code AI sinh ra mn còn k đọc đc.
Vòng xoáy nó thường thế này:
Day 1: vibe code 30 phút ra app. Sướng. Đăng story.
Day 2: user đầu tiên báo lỗi. Mn mở code k hiểu chính code của mình.
Day 3: copy lỗi vào AI bảo "fix giúp". Fix xong lỗi cũ thì lòi lỗi mới.
Day 30: bug xếp hàng, mn hết hứng thú. Bỏ. Build cái mới.
Cái này mình đã trải qua nhiều lần và thấy hàng loạt bro xung quanh trải qua. Vibe coding làm việc bắt đầu rẻ đến mức mn k còn cảm thấy đau khi bỏ và đó chính là vấn đề.
Trước kia build phần mềm tốn cả tuần nên ai cũng phải dừng lại suy nghĩ. Cái "đắt" đó nó là 1 dạng cơ chế chống quyết định bừa. Vibe coding xoá bỏ cơ chế đó. Quyết định bừa giờ k còn bị phạt nữa, nên mn ra quyết định bừa nhiều hơn.
Mình thấy có mấy vấn đề mn đang bỏ qua:
---------
1. Vibe coding ổn cho prototype, k ổn cho production
Cái AI build cho mn trong 30 phút nó là demo. K phải sản phẩm. Khác nhau ở chỗ: demo chạy trên máy mình, có 1 user là mình, dữ liệu giả lập.
Production thì 20 user vào cùng lúc, edge case lung tung, có ng nhập tiếng Việt có dấu, có ng dùng thiết bị khác nhau ...
AI nó k tự lo mấy cái đó cho mn đâu. Nó build cho cái happy path. Còn 99% còn lại mn tự xử.
Nếu cái đó làm ra cho bạn hoặc cty bạn sử dụng thì cũng không sao. Nếu bất ổn thì chỉ mình bạn bị ảnh hưởng. Nhưng lại cho nhiều người sử dụng dạng SaaS thì siêu nguy hiểm. Khi này ảnh hưởng lớn hơn rất nhiều.
---------
2. Code AI sinh ra... ai maintain?
Cái này mình thấy đau nhất. Build thì sướng, nhưng tháng sau khách báo lỗi thì mn mở code ra k hiểu chính code của mình. Vì k phải mn viết, là AI viết. Mn chỉ "vibe" thôi.
Lúc đó lại quay sang prompt AI: "fix giúp tao". Nó fix chỗ này thì lòi ra chỗ khác. Vòng xoáy debug bằng prompt mn nào trải qua rồi sẽ hiểu cảm giác toang là ntn.
Mình có con AI phân tích insight. Lúc đầu làm bản MVP rất nhanh và mượt. Nhưng lúc nhiều user và muốn đóng gói lại thì dev gần như phải làm lại toàn bộ vì mỗi chỗ lủng 1 tý.
---------
3. Bảo mật là phần đáng sợ nhất
Mình thấy nhiều bro build app có cả thanh toán, có lưu data khách hàng, có API key... mà k biết app của mình có lỗ hổng gì k. AI nó k tự audit security cho mn đâu. Nó sinh code chạy đc là xong nhiệm vụ rồi.
Đến lúc bị leak data của khách hàng mới ngộ ra "ơ sao nó k cảnh báo mình". Vì mn có hỏi đâu mà nó cảnh báo 😭
Cái này là có thật nhé vì mình thấy khá nhiều bên chạy Ads sản phẩm vibe code hoặc landingpage gì gì đó, mình có ngứa tay xem thử thì nghịch 1 tý lôi được full thông tin đăng ký, có cái còn lôi được cả API KEY AI cơ. Trong khi mình gần như không biết code.
---------
4. Tư duy bị outsource cho prompt
Đây là cái mình lo nhất. Vibe coding làm cho việc "build" trở nên rẻ đến mức mn k còn dừng lại để hỏi "có nên build k". Cứ build trước, dùng sau, k dùng thì xóa.
Mà cái thiếu k phải code. Cái thiếu là câu hỏi đúng. AI build code rất giỏi, nhưng nó k biết vấn đề mn cần giải quyết là gì. Nếu mn còn k biết, thì AI build ra cái gì cũng vô nghĩa thôi.
---------
Vài nguyên tắc mình tự đặt cho bản thân:
1. Build cái gì phải trả lời đc: ai dùng, dùng để làm gì, có sẵn cái khác làm việc đó chưa.
2. Code AI sinh ra phải đọc đc, hiểu đc, sửa đc, k đọc đc thì xóa làm lại.
3. Cái nào dính tiền hoặc data khách hàng thì phải build tử tế. Sức mạnh càng cao trách nhiệm càng lớn.
---------
Mình viết bài này k phải để chốt 1 câu kết luận. Chỉ là ngồi ngẫm lại thì thấy cuộc chơi này nó phức tạp hơn cách mn đang nói về nó. Vibe coding k phải "siêu năng lực" như mn flex. Cũng k phải "trò chơi" như nhiều ng kỹ sư phần mềm chê. Nó là 1 công cụ rất mạnh đang nằm trong tay rất nhiều ng chưa biết tại sao mình cần dùng nó.
Công cụ mạnh + tư duy yếu = build nhiều "rác" hơn, nhanh hơn, rẻ hơn. Vậy thôi. Nên cái cảm giác "bài xích" nó là thế.
---------
Nhắc lại, mình không bài xích/phản đối vibe code vì bản thân mình có sản phẩm vibe code cả đống user vẫn hàng ngày đang dùng, lượt hiển thị/action cả triệu lượt /ngày. Và mình cũng tận mắt thấy cái làm từ vibe code (khi đi họp partner) nó kinh khủng như nào.
Ps1: Bro nào vibe code CRM, CMS, CDP, Chatbot AI, hệ thống quản lý ... trong 30p mà làm được thật thì cho mình cắp sách theo học với. Chứ mình độc cho AI brainstorming và làm mấy cái khác để chuẩn bị làm đã hết hơn 20p roài ...
Ps2: Và cái quan trọng phải nhắc lại. Bạn là bạn, bạn không phải mấy "kiến trúc sư" của Claude, Open AI, Gemini ... mà có thể tự dùng AI để viết code đâu. Đâu đó cũng là 1% top của top, nhưng nó không phải bạn vì nếu bạn đã siêu cấp vip pro như thế thì đã làm trong mấy cty đó rồi chứ ở đó mà vibe code mấy cái này làm gì.
Nguồn: Giáp Đức Thắng
