Doanh nghiệp sản xuất ở quê có thể làm được gì?

Mấy nay hem có thời gian viết bài vì hot trend "Chanh Sả gừng" đây, mình chỉ mới có làm Sả sấy khô phục vụ bà con thôi mà chạy muốn xỉu, ngày nào cũng sản xuất tới tận 9,10h tối để kịp hàng. Sáng thì làm bốc vác Sả, chiều thì làm Shipper Sả, Tối còn làm sổ sách kế toán, đơn hàng, ghi nhật ký chế biến sản xuất. Nên mới mấy ngày mà nhan sắc để đi xuống nhẹ, mắt đã thâm hơn, tay bị phồng nhẹ, lưng mỏi, mấy cục mụn được nổi lên gương mặt thanh tú đen xạm của tui. Tuy vẻ bề ngoài hơi xuống xíu, nhưng trong tâm tui nhảy múa rộn ràng vì hạnh phúc. Hạnh phúc vì mỗi sản phẩm mình bán ra là người nông dân trồng sả họ sẽ có thu nhập tốt hơn, hạnh phúc vì giúp được những người hàng xóm mình có thêm thu nhập, và hạnh phúc vì mỗi sản phẩm đến với khách hàng là giúp Khách hàng được cải thiện sức khỏe những lúc cần thiết như thế này.

Mấy hôm nay giãn cách chỉ thị 16 nên việc di chuyển rất khó khăn cho mọi người, chợ nông sản thì đóng, xe vận chuyện cũng không đi nhiều, người nông dân chở hàng đi bán cũng không được, mà kênh tiêu thụ truyền thống trước giờ là 90% là đi theo kênh các chợ đầu mối. Mấy hôm trước mình có lên xin giấy di chuyển ở UBND Xã thì hàng người xếp hàng dài để được xin giấy, có người rẫy xa thì khóc ròng vì không tưới nước được, anh thợ hồ, thợ điện, thợ mộc thì mất việc làm. Nói chi xa nhà cô Hai hôm bữa mình có kể trong bài viết "Chuyện làm đẹp cuối tuần" là hàng xóm của nhà mình, cô Hai thì bán bánh căn, bánh xèo ngày kiếm được khoảng 100k tiền lời đi chợ hàng ngày, Nhà cô có cô, vợ chồng con cô, và hai cháu, Con cô là anh G là thợ điện, thợ mộc, thợ máy, cái nào anh cũng giỏi lại chăm chỉ nữa, nhà cửa điện đài, máy móc rồi lắp pin năng lượng mặt trời cái nào cũng làm được. Nhưng mùa này ảnh nói ảnh thất nghiệp vì không đi làm được, ảnh hỏi mình em có cần vk ck anh làm sả phụ không chứ ở nhà mà không làm gì thì không có thu nhập, dịch mới mấy ngày mà đói luôn không biết kéo dài thì lấy gì ăn, với lại ở không rất buồn chán. "Đúng là người chăm chỉ, chịu khó họ luôn làm cho mình bận rộn, tìm việc để làm cũng chả có cái quái gì phải sỉ với chả diện hết, thật đáng trân trọng" Nghe ảnh nói mình thầm nghĩ như vậy trong lòng. Mình suy nghĩ một hồi về lời nói của ảnh và gia đình nhà cô Hai từ trên đường chở Sả về nhà, và mình nghĩ đến nếu Covid này kéo dài thì làm sao những gia đình như nhà cô Hai có thể duy trì cuộc sống được.

Vừa về đến nhà mình chạy sang nhà hỏi nhờ vk ck anh G qua Làm Sả phụ giúp để có thể giúp anh chị có thêm thu nhập.
Nhờ có anh G mà hơn 30kg Sả cắt trong một buổi chiều là xong, trong lúc đó mình còn đi chở Sả mới cho ngày mai, Hương còn phải đóng gói hàng, vừa coi mẻ Sấy hiện tại. Hương quay sang bảo mình nếu công ty mình lớn hơn mình sẽ mời anh G về làm Kĩ thuật cho công ty thì rất tuyệt vời luôn vì ảnh sáng tạo ghê lắm, cắt có xíu đòi chế luôn cái máy cắt sả nữa chớ cho nhanh hơn đỡ mỏi tay. Dân nhà nghề có khác. Ngoài ra mộc của ảnh rất Pro luôn nhé, anh chị em nào có đặt hàng bàn ghế trong nhà ở Ninh Thuận mình giới thiệu cho ảnh có thêm thu nhập mùa này nhen.

Cho "cá" thì ăn cũng hết, còn cho công việc thì như cần câu vậy có thể giúp cho người khác tự chủ được cuộc sống của mình. Mình nghĩ một người tự chủ thì bớt áp lực cho gia đình, một gia đình tự chủ có thể bớt đi áp lực lên cho xã hội.
Qua việc này mình nghĩ về ý nghĩa xã hội của một doanh nghiệp sản xuất đặt tại thôn làng có thể làm được gì? Qua mùa Covid này như một phép thử vậy, chỗ nào yếu kém, không hiệu quả sẽ được hiện ra hết, hàng hóa thì tồn đọng, vận chuyển hàng tươi rất khó khăn, mà nông sản chỉ bán phụ thuộc nguyên liệu tươi thì giá thấp, lại bấp bênh, dễ hư hỏng. Thay vì phải chở cả 100kg Sả thì bây giờ chỉ gói gọn khoảng 10kg Sả khô đóng gói chỉ có vài chục túi thôi, vừa dễ vận chuyện, dễ bảo quản mà sử dụng lại tiện lợi cho khách hàng nữa. Qua quá trình chế biến như vậy thì chính doanh nghiệp sản xuất cũng làm cho giá trị nông sản tăng cao hơn, còn nếu qua sự sáng tạo thêm để chế biến sâu thi giá trị cao hơn nữa thì từ đó doanh nghiệp của mình có thể mua lại nông dân giá cao hơn, chứ từ khi về quê tới giờ mình nghe rất nhiều câu chuyện người làm nông ai cũng thật sự khó khăn vì thời tiết biến đổi, công cán lại cao, phân bón thì tăng mà giá bán thì không thấy lên. Cứ vậy mà người ta bỏ sứ đi vô Bình Dương Sài Gòn hết, chỉ còn lại mảnh vườn xơ xác, hoang tàn.

Ngoài gia tăng giá trị nông sản ra thì doanh nghiệp càng lớn lên, trước tiên là tạo công ăn việc làm ổn định cho nhiều người, tiếp đến là một môi trường làm việc thật tốt để nhân viên phát triển. Mình rất thích tư tưởng và triết lý của Inamori Kazuo "mục đích của kinh doanh là mang lại hạnh phúc cả về vật chất lẫn tinh thần cho toàn thể nhân viên".

Mình chỉ buồn là lúc này lực mình còn nhỏ quá, không làm được gì nhiều, chỉ giúp được vài ba tạ Sả thôi, chẳng suy nhê vào đâu cả trong khi còn nhiều mặt hàng nông sản khác nữa. Có cái mấy sấy lạnh mà nó chạy công suất gần như 24/24 mấy ngày qua nhìn mà muốn tội luôn hihi. Mình đứng bên cạnh nói với nó "em ráng nghe để anh ráng cày để rước anh trai hàng to to cỡ 100-200 ký ấy về sum hợp" Hehe. Giờ bịnh quá nói chuyện với cả máy móc kk.

Nên mục tiêu tiếp theo của mình sẽ là xây dựng nhà máy tại quê nhà.

Rồi vài ba năm nữa mục tiêu đó sẽ thành hiện thực. Lúc đó mình tưởng tượng đến một không khí lao động hăng xay của anh em cộng sự trong công ty, những nụ cười của những người nông dân và cả những nụ cười, niềm hạnh phúc của mọi người khi cùng nhau tạo ra sản phẩm tử tế, chất lượng cao đến cho khách hàng bằng nông sản, đôi bàn tay và khối ốc của chính người Việt. Hạnh phúc đích thực là khi hạnh phúc cùng nhau.

Viết tới đây thôi bữa sau viết tiếp về ước mơ vì có ai đánh thuế ước mơ đâu nè.

Bạn giữ gìn sức khỏe nhé, nhớ ord…er Sả sấy khô để uống làm trà cho giữ ấm cơ thế, kháng khuẩn, tăng sức đề kháng mùa dịch này nhen. Mà nhớ mua kèm chùm ngây nữa vì Sả, Gừng có tính nóng, ấm nên cần chùm ngây có tính mát để Cân bằng. Nếu ví Sả, gừng là Thanh (thanh lọc) thì Chùm ngây là Điều, Bổ (Bổ sung dinh dưỡng) thì cơ thể sẽ cân bằng từ đó mà phòng được bệnh.

TH FOODS
Le Trung Thu

Tổng kết 2019: Đằng sau những thành công… của GTV

Chắc cũng gần 2 năm rồi kể từ khi lần cuối mình thật sự tự đăng bài nào đó (cả chia sẻ SEO lẫn cá nhân). Đa phần nội dung của mình toàn được đội ngũ content bên mình quản lý & đăng tải là chủ yếu. 2019 là một năm đầy thú vị với bản thân mình và nhiều thành quả đơm hoa kết trái tại GTV nên mình cũng muốn viết lại đôi dòng để đánh dấu lại. Về tổng quan ngắn gọn tại GTV - đứa con tinh thần lẫn mồ hôi xương máu ^^ mình và đội ngũ đã đạt được:

- Tăng trưởng x2 lần GTV (năm thứ 2 liên tiếp đạt được thành quả này).
- Nhân sự từ 20 người hồi cuối 2018 nay tăng lên gần 75 thành viên.
- Lợi nhuận x6 lần so với 2018.
- Tỉ lệ thành công dự án SEO năm 2019 đạt 95.7%.
- Và một điều quan trọng nhất ở giai đoạn startup đầu tiên mà ai lãnh đạo doanh nghiệp cũng đều muốn đạt được là khả năng tự động hóa doanh nghiệp. Hiện tại GTV đã hoàn thành 70% khâu tự động hóa này.
- Và nhiều thứ khác nữa….

Phát triển mạnh như vậy cũng là tin vui, là động lực đấy nhưng thật ra mọi thứ đếu hề dễ dàng gì. Đằng sau những thành công là rất nhiều khó khăn cần giải quyết...

Câu chuyện bắt đầu vào đầu năm 2019, khi mình bắt đầu trải nghiệm những bài học vỡ lòng về Quản lý và Lãnh đạo…
Công ty lúc này đang nằm trong tình thế khó khăn. Để đảm bảo cho dự án của khách hàng thành công, mình buộc lòng phải thay SEO Project Manager lúc đó bằng @Oanh - Thực tập SEO Part-time được vỏn vẹn 4 tháng.

Mới vào mà “được” quăng cho quản lý 3 dự án SEO ở mức trung bình - khó tại Việt Nam và mình phải training hầu như tất cả mọi thứ từ con số 0 (vì Oanh chỉ biết tối ưu ở mức căn bản), train cho bạn ấy xuyên cả mùa Tết, còn lại là làm từ sáng cho mình gần 10h đêm liên tục để học tập. Cả mùa Tết năm 2019 đó, Oanh chỉ có vỏn vẹn 3 - 4 ngày về quê thăm gia đình.

Hơn hết, nhân sự thì không đủ (thiếu đến hơn 8 người), KPI dự án thì chậm, thiếu nhân sự cứng chuyên môn… Well, mọi thứ chắc không thể mình tệ hơn.

Cơ mà đ*o, một tuần sau Tết, đối tác của GTV lúc đó bất ngờ thông báo phá sản và bên mình outsource 3 dự án của họ sắp mình thời hạn nghiệm thu, tổng giá trị > 500tr VNĐ, đắng toàn tập. =]]

Okay bình tĩnh, trước mắt thì tập trung hỗ trợ HCNS tuyển dụng để chạy dự án, rồi training cho bạn Manager đủ khả năng quản lý, giúp team tin tưởng vào bạn ấy hơn, cùng nhau vượt qua khó khăn này,... đấy là mình tự nhủ thế =]]

Thực sự thì… chỉ trong vòng 2 tháng sau tết, GTV bị “công phá” và ảnh hưởng nặng nề ở mọi mặt trận:
- Tài chính không nhiều & mang nợ 500tr.
- Thiếu SEO triển khai cho dự án, HCNS cũng xin nghỉ việc
- 40% nhân sự cứng xin nghỉ
- Trưởng phòng sản phẩm và cả các thành viên gắn bó với cty trước đó đều xin nghỉ
- Website GTV rớt liên tục và không có dấu hiệu phanh lại và ảnh hưởng mình Marketing - thu thập Leads.
- Văn hóa GTV thì bị tác động tiêu cực hẳn và khiến một bầu trời u ám và áp lực tại công ty.
- Mình lúc đó ko giỏi tài chính, mới tập tành quản lý và vận hành, và thú thật là trong việc nhìn và đánh giá nhân sự, mình được mang tiếng là chả có tài năng gì vì lúc nào đánh giá nhân sự cũng như hạch…

Điều này dẫn đến một bầu không khí u ám bao trùm toàn bộ công ty, những thành viên còn lại cũng nghi ngờ sự lựa chọn của họ? Mình có nên ở lại không hay xin nghỉ? Và tất nhiên, những bạn ở phòng sản phẩm ở lại thì phải gánh những dự án thiếu nhân sự, công việc gấp 3 4 lần...

Mọi thứ quá mình tệ, quá siêu mình tệ, mình còn từng nghĩ lúc đó là công ty sắp phá sản mình nơi…

Vào lúc đen mình ấy, bỗng dưng mình đọc được những câu nói:"Thử thách lớn nhất của một người không phải khi anh ta đang ở trong sự thoải mái và tiện nghi, mà là khi anh ta đang ở trong thách thức và tranh cãi."

Khi ấy, mình hít thở một hơi mạnh vào lồng ngực và tự nghĩ: “Ok, khó khăn mình là lúc thử thách bản thân mình, là lúc để khiến mình mạnh mẽ hơn, giỏi hơn, mình lúc mình cũng viết lên những câu chuyện hào hùng của riêng mình để sau này nhìn lại mà tự hào về chính bản thân mình vì đã không từ bỏ!”.

Thế là mình bay xuống cùng một lúc 4 vai trò kiêm nhiệm từ đầu tháng 5: CEO; Trưởng Phòng sản phẩm; HCNS; Content Manager (cho việc SEO lại website GTV).

Việc đầu tiên mình làm đó là dành cả một buổi trời để suy nghĩ vấn đề nào mình cần giải quyết trước và hơn một ngày rưỡi nữa để suy nghĩ ra các gốc rễ dẫn mình vấn đề ấy.

Khá điên rồ nhỉ? Trong khi mọi thứ hoảng loạn thì mình lại dành hai ngày liền để suy nghĩ gốc rễ vấn đề nhưng sự thật thì khi bạn suy nghĩ được vấn đề thì giải pháp là chuyện rất dễ dàng để đưa ra.

Einstein từng nói: “Nếu như mình có một tiếng để đưa ra giải pháp cho một vấn đề, mình sẽ dành 55 phút để suy nghĩ về vấn đề và 5 phút để đưa ra giải pháp cho nó”

Điều mình muốn tìm kiếm trong khoảng thời gian đó chính là “vấn đề Domino”. Vấn đề lớn nhất mà mình cần giải quyết, mà khi mình giải quyết xong, các vấn đề khác cũng sẽ được phần nào hỗ trợ giải quyết hoặc bản thân của nó đã có thể tự giải quyết được luôn.

Thế là mình tìm ra được hai vấn đề chính:
- Kĩ năng lên kế hoạch và giải quyết vấn đề của mình cần được nâng cấp
- Tuyển dụng được số lượng nhân sự khoảng gần 20 bạn trong thời gian 1 tháng (Con số cao nhất trước giờ mà GTV đạt được lúc đó là 5 bạn/tháng) và tất nhiên… với một ngân sách “startup” hết sức có thể.

Sau khi trau dồi kĩ năng mình trong ngắn gọn 24 tiếng từ online mình sách (và sách hay nhất mình đọc lúc đó & áp dụng là: “Người thông minh giải quyết vấn đề như thế nào”).

Mình bắt đầu thêm khoảng gần 2 ngày nữa để lên một kế hoạch chi tiết cho tuyển dụng, bao gồm:
- Công việc làm
- Thứ tự ưu tiên
- Thời gian cần hoàn thiện
- Người đảm nhận
- Và tất nhiên khá là nhiều phương pháp tuyển dụng rất “lạ”, đó là: tạo landing page tuyển dụng, Chạy Facebook ads tuyển dụng, SEO cho website ở các bộ keywords tuyển dụng, email marketing,...

Ngắn gọn thì chỉ trong gần 1.5 tháng, kể từ khi mình đã xử lý được các vấn đề khá bự, đó là:
- Tuyển dụng đạt chỉ tiêu trong 1 tháng, với ngân sách tuyển dụng chỉ khoảng gần 4tr cho gần 20 bạn SEO-ers… (Mấy phương pháp quái đản và lạ ở trên có hiệu quả đấy!).
- Website GTV quay lại vị trí top 1 - 3 ở các keywords trọng điểm và traffic (xét trên Ahrefs) tăng gần 100%, từ 33k lên 55k traffic cũng như tạo nền tảng cho website đạt 100k traffic vào gần cuối năm.
- Dự án bắt đầu có nhân sự để có thể chạy trở lại.
- Nghiên cứu, xây dựng hoàn thành và bắt đầu ứng dụng lương 3P cho các vấn đề liên quan mình lương nhân sự lúc ấy
- Bầu không khí u ám, áp lực và căng thẳng đã giảm đi rất nhiều.

Trải nghiệm này khiến mình khắc sâu bài học giúp mình vươn lên các nghịch cảnh khác cũng như từ đây cũng giúp mình đánh giá nhân sự khác đi rất nhiều.

Giai đoạn tiếp theo bắt đầu khi mình tiếp quản vị trí Trưởng Phòng Sản phẩm vào đầu tháng 6, với khoảng hơn 70% dự án đều đang chậm hoặc phát sinh lỗi và có vấn đề, chi phí content cũng đội lên cao hơn gấp đôi tháng trước đó nhưng chất lượng không đảm bảo.

Tổng kết sau 3 tuần kiểm tra hiện trạng Phòng sản phẩm (PSP) thì:
- Chi phí dự án tiêu rất nhiều nhưng hiệu quả cải thiện quá thấp
- Khoảng 70% dự án đang chậm, thậm chí suốt 5 tháng chẳng tiến triển gì
- Nhân sự mới vào nhiều nhưng chưa nắm bắt được quy trình của công ty cũng như nhiều phương pháp SEO mới.
- SEO manager thì đa phần là những bạn theo tuýp chuyên môn, nên không có kĩ năng quản lý, training cho nhân sự bên dưới cũng như lập kế hoạch…
- Khách hàng không hài lòng vì cả tiến độ lẫn chất lượng dự án :((

Lúc này mình nhận ra không thể áp dụng tương ứng cách thức cũ về việc lên kế hoạch và giải quyết vấn đề vào PSP. Với hơn 25 dự án lớn và nhỏ, nhân sự hơn 40 người

"điều mình cần làm là phải nhân bản khả năng quản lý cho toàn bộ các Project Manager về mọi mặt."

Và điều đầu tiên mình làm là xây dựng lại quy trình báo cáo công việc, tập thói quen tạo plan để giúp các thành viên làm việc hiệu quả hơn trong những khoảng thời gian cố định.

Bởi vì: “Cách bạn làm một việc là cách bạn làm mọi việc!”

Tiếp theo mình làm gì? Mình thay đổi câu nói “Mình sẽ cố gắng làm được” thành ý chí “Hoặc là làm, hoặc là không, không có mình sẽ cố! Nói được thì phải làm được!” và cố gắng duy trì quyết tâm cao độ đó cho tất cả mọi người.

Và hàng loạt các tiêu chuẩn nhỏ nhưng quan trọng khác:
- Luôn nhớ mang sổ và bút vào cuộc họp.
- Đảm bảo ghi chép đầy đủ, chi tiết và được kiểm tra lại.
- Manager luôn cần là tấm gương sáng, đặc biệt trong việc giờ giấc.
- Tập thói quen đọc sách / nghe sách nói. (gợi ý từng đầu sách phù hợp cho từng bạn).
- Duy trì thói quen làm report ngày để có thể kiểm tra, đánh giá chính mình

Việc thay đổi này mất rất nhiều thời gian, nó là cả một quá trình dài trải gần 5 tháng liên tục trước khi nó chuyển thể thành văn hóa của toàn bộ phòng ban sản phẩm. Truyền cảm hứng để truyền sức mạnh, truyền mindset để các bạn đủ khả năng kế thừa kỹ năng tốt nhất.

Kể từ lúc ấy:
- Chi phí dự án & content luôn ở mức thấp hơn so với kế hoạch đề ra.
- Từng nhóm trong PSP luôn kỉ luật để đạt mục tiêu từng ngày, từng tuần.
- Tăng rõ rệt khả năng tự chủ động học hỏi.
- Tinh thần hợp tác, hỗ trợ giữa các team với nhau chặt chẽ
- Quyết tâm không từ bỏ dự án và khôi phục lại dự án nếu như gặp khó khăn.

Kết quả cụ thể, GTV có thể tự hào tổng kết lại, trong quý 3, 4 và tháng 1 vừa qua:
- Tỉ lệ 96% dự án thành công trong 2019
- Các dự án đạt thời hạn nghiệm thu đều được nghiệm thu 100% (à có một dự án chỉ nghiệm thu 88.9%). Bao gồm cả những dự án có độ cạnh tranh siêu khó.
- Chi phí giá vốn của dự án được giảm một cách đáng kể (giảm hơn 2 lần so với 6 tháng đầu năm).
- Từ 70% dự án chậm tiến độ, nay chỉ còn 5 dự án (chiếm khoảng 15%) đạt khoảng 75% tiến độ KPI (tổng 31 dự án). Còn lại là đạt và hơn.
- Điều này được làm bởi sự nỗ lực của toàn bộ Phòng Sản phẩm
- Điều ngạc nhiên là đội ngũ Manager bên mình đa phần đều rất trẻ, 96 - 97 - 98, bước chân và SEO nhỏ hơn 1 năm nhưng kỹ năng và kinh nghiệm thật sự xuất sắc.

Và quả thật: “Bạn phải tập trung vào thứ có thể kiểm soát được, đó là hành vi và thái độ của toàn thể đội nhóm và từng cá nhân trong đó, phải liên tục nâng cao tiêu chuẩn của đội nhóm ở hai khía cạnh này lên thì kết quả sẽ là thứ tự sinh ra” (trích “The Score Take Care of Itself”).

Trên đây là 2 bài học quan trọng trong năm 2019 mà mình đã học được. Viết hết lên đây để ghi lại những khó khăn, cột mốc về hành trình phát triển ko chỉ của GTV mà đó còn là cả quá trình vượt qua khó khăn của tập thể GTV.

2020 này, mình sẽ cố gắng nhiều hơn nữa!

Đỗ Anh Việt | CEO GTV

Tối ưu hoá workload, năng lượng của CEO trước khi cho các bộ phận khác

Quan điểm của tôi về sự tối ưu trong DN: đầu tiên, đó chính là sự tối ưu của người đứng đầu (Chairman/CEO). Trong quá trình xây dựng DN nhỏ, CEO cần có workload tương đương 4-5 người dưới quyền gần nhất. Và tương tự, yêu cầu họ cũng cần có workload gần bằng team của mình. Vậy nên điều đầu tiên là tôi mong muốn các bạn tối ưu hoá workload, năng lượng của chính bản thân mình trước khi tìm cách tối ưu cho các bộ phận khác trong công ty. VẬy làm sao để tối ưu?

1A - lên kế hoạch công việc trong ngày, tuần, tháng: mỗi buổi tối CN, tôi thường không ăn nhầậu mà dành 60-90p để ngồi nghĩ. Nhiều lúc tôi ngồi thn mặt ra để tập trung nghĩ. Đó là khoảng thời gian tôi nghĩ về các công việc cần phải được giải quyết trong tuần tới. Tôi sẽ bắt đầu trình bày bằng cách viết nó ra trên bộ note của mac book. Những gạch đầu dòng hết sức ngắn gọn, nghệch ngoạc. Sau đó tôi sắp xếp chúng lại ngay ngắn hơn và triển khai từng ý một. VD như công việc khai thác phần thừa của heo cần phải được xử lý trong tuần này. Vậy phần thừa gồm những gì? Làm đc những gì? Gồm thịt mông, mỡ phần, thủ heo, bì da heo… thịt mông + mỡ thì có thể làm xúc xích, giò chả. Mỡ phần có thể nấu lên thành mỡ nước đóng chai. Nhưng làm xx cũng là một câu chuyện một bài toán to vãi lái với nhiều người rồi chứ ko đùa. Vậy nên lại bắt đâu gạch đàu dòng các công việc đi tìm hiểu về xúc xích. Làm sao có cây xúc xích ngon? Nếu làm xong rồi thì đóng bao thế nào, túi xx nặng bao nhiêu là vừa, giá bán bao nhiêu là hợp lý, bảo quản thế nào… từ những phân rã nhỏ đó, tôi bắt đầu giao từng việc cho từng bộ phận xử lý, có timeline cụ thể (và cả hướng dẫn lam nếu cần)

1A+ xử lý đa nhiệm: cũng giống như máy tính, tôi cho rằng một hệ thống muốn làm việc tối ưu hiệu quả nhất cần phải xử lý được đa nhiệm. Chúng ta là CEO một công ty nhỏ, CEO công ty nhỏ tức là phải quyết trăm công ngàn việc, từ training, mua cái bàn, nhập tấn nguyên liệu tới tuyển dụng, thuê mặt bằng… Với doanh nghiệp nhỏ, CEO rất có thể là một nút thắt cổ chai. Khi mà mọi nhân sự đều chờ sự quyết định từ CEO mà CEO thì lại đang “bận" làm một việc gì đó, ko có khả năng xử lý song song, xử lý đa nhiệm và đưa ra các quyết định kịp thời. Xử lý đa nhiệm cần khả năng tập trung cao để có thể chia sẻ bộ óc của mình cho nhiều công việc tại cùng một thời điểm.

1B - sắp xếp ưu tiên:

1C - sắp xếp nhân sự:
người giỏi nhất cần làm việc khó nhất
việc khó nhất ở các DN nhỏ đang phát triển là phát triển đội ngũ, training người mới
sale mng của CyberAgent đã chuyển sang làm HR Manager khi cty lên 2,000 người

1D - giao việc:
chi tiết, rõ ràng
có KPI cụ thể, định lượng được
nghĩ ngay tới lời giải trước khi giao
Tôi gặp nhiều CEO giao việc theo phong cách giao cho sướng mồm. Tức là khi giao ko nghĩ tới team mình sẽ gặp phải vấn đề gì với task đó. Nó có khả thi ko? Nếu là mình thì mình sẽ thực thi thế nào?
Trong quá trình build sản phẩm cho JobsGO, chúng tôi tự hỏi là đến khi nào chúng ta sẽ trở thành một framework tuyển dụng đủ tốt? CEO JobsGO tự trả lời rằng cần có 100,000 active employees và 5,000 active employers. Từ đó, cậu giao chỉ tiêu xuống ép team mình cần hit những chỉ tiêu trên trong vòng 6 tháng. Nhưng thực tế với điều kiện hiện tại của startup, với nguồn lực chúng tôi đang có thì là bất khả thi. Đó ko phải là cách giao việc giúp tạo động lực.

1E - cơ chế giám sát việc đã giao:
quan điểm của tôi là nếu tôi có thể giao ra 10 đầu việc thì tôi chỉ giao 7 và giám sát việc thực hiện chính xác của 7 jobs này. ĐIều này sẽ tốt hơn là giao ra 10 jobs nhưng ko giám sát chặt và chỉ thực hiện được 3! giám sát đầu việc được giao ra chặt chẽ giúp tăng số lượng job hoàn thành và tăng workload!

1F - finish một đầu việc, quyết liệt và dứt khoát:
điểm khó với một startup khong phải là ý tưởng mà là triển khai. ý tưởng nhiều lắm. Nhưng triển khai kém thì ý tưởng hay cũng thành ý tưởng dở! Vậy nên tôi dành nhiều thời gian để làm ý tưởng hơn là tưởng tượng!
Cách làm ntn: khi có một ý tưởng hoặc một issue/problem: tôi bắt đầu nghĩ cách thực hiện ngay. Năm 2011, 3 năm sau khi khởi sự CleverAds, chúng tôi bắt đầu đc làm viẹc với các KH có quy mô. Bán dịch vụ marketing tức là phải rất sáng tạo. Nhiều lúc chúng tôi bị “bí" idea. Quanh đi quẩn lại mãi mấy thứ đó, ko nghĩ ra được cái gì hay cho KH. Nên issue với tôi lúc này là một KHO Ý TƯỞNG MARKETING VÔ TẬN! Tôi đã yêu cầu Trưởng bộ phận Creative xây dựng kho ý tưởng marketing (online, offline…). Chúng tôi mất 3 tháng để làm xong cái kho này với khoảng 120-150 chiến dịch rất phong phú, rất khác nhau về ngành nghề và cách marketing. Nhưng chỉ rất nhanh sau đó, có lẽ 1 năm, những idea này lại trở nên rất bình thường. Nhưng Creative team của CleverAds đã quen với việc nghĩ, việc sáng tạo những thứ mới.

1G - chia để trị:
DN thỉnh thoảng sẽ có những khủng hoảng nội bộ, có thể đến từ những điểm rất nhỏ như phân chia quyền lợi, thưởng phạt ko đều, so bì tị nạnh, dẫn đến những lá thư xin thôi việc hàng loạt. Những CEO non kinh nghiệm sẽ bị sốc trong khoảng thời gian ngắn. Khi đó sẽ có những action thiếu minh mẫn.
Nguyên tắc để xử lý những khủng hoảng kiểu này là CHIA RA ĐỂ TRỊ. Đừng nghĩ tới những lá thư thôi việc đồng loạt gửi tới. Đơn giản là nó vô tình trùng hợp thôi. Hãy tách câu chuyện của mỗi người ra để xử lý và kể câu chuyện đó với RIÊNG HỌ.
Câu chuyện này rất hay gặp với DN nhỏ, nơi mà phân chia quyền lợi khó có thể rõ ràng từ đầu (vì đã biết lời lãi ra sao đâu mà chia chác). Khi quyền lợi chưa rõ ràng thì hay so bì tị nạnh, rồi cái gì cũng đến tay CEO xử lý hết. Hãy nhớ nguyên tách: Tách riêng từng câu chuyện, từng nghĩa vụ, quyền lợi của họ ra để trị!

1H - quan điểm về cạnh tranh:
Theo tôi kinh doanh ko có cạnh tranh! Cạnh tranh duy nhất và lớn nhất chính là cạnh tranh trong nội bộ công ty mình, cạnh tranh giữa năng lực thực tế và nặng lực mong muốn.
Tuyệt đối không mất thời gian để xem xét đối thủ làm gì. Vì có biết thì mình cũng có làm tốt hơn đc đâu. Thay vì đó, dành toàn bộ thời gian để improve đội nhóm của mình.

1K - đối mặt với sự thực
khi bắt đầu ngồi vào bàn làm việc vào mỗi buổi sáng, ai cũng sẽ có tâm lý xử lý những VIỆC DỄ TRƯỚC. HRM của tôi cũng thường email xử lý việc thưởng và chi tiền trước các việc request quyền lợi của công ty. Đơn giản vì việc đó khó hơn. Tôi cũng một thời gian bị nhiễm căn bệnh này, tôi gọi nó là bệnh sợ sự thực! Tôi đã suy nghĩ rất nhiều về căn bệnh này. Có nhiều cách để giải quyết. Đa phần, những sự thực rắc rối hay được giải quyết bằng cách tạo ra 2-3 rắc rối tiếp theo. Còn tôi, tôi chọn cách đối mặt với nó. Nay đoàn thanh tra kiểm tra, mai lái xe lạnh bị công an bắt, nữa thì nhân viên upload nội dung quảng cáo chưa xin phép, vi phạm chính sách… rất nhiều vấn đề đau đầu. Cách giải quyết tốt nhất là nhìn thẳng vào chúng, vào những điều chưa tốt, xử lý dứt điểm từng sự việc nhỏ để cuối cùng finish được bài toán lớn.

1P - sự thực dụng trong kinh doanh
mục đích kinh doanh của mỗi người khác nhau nhưng sẽ ko gọi là kinh doanh nếu chúng ta ko quan tâm tới doanh thu, lợi nhuận… Tính thực dụng vì thế rất quan trọng. Trần Quân nhiều lần nói với tôi rằng “từ nay em sẽ tìm những mặt bằng to hơn, ô góc, rộng hơn… “ Tôi nói rằng “để làm gì hả em" To hơn rộng hơn thì bày được nhiều đồ hơn. Đúng như vậy! Nhưng một cửa hàng nhỏ thì lại có chi phí ít hơn. Nếu xét trên bài toán hiệu quả kinh doanh, chưa biết lựa chọn nào là tốt hơn. Với CH nhỏ, ta có thể bày ít số lượng sp hơn nhưng chất hơn, đánh vào như cầu tối thiểu, tối ưu hoá cho CH nhỏ sẽ tốt hơn.

1Q - CEO khó tính
để cung cấp được dịch vụ, sản phẩm tốt, đầu tiên bạn phải là người khó tính, khắt khe với chính bản thân mình và với những gì xung quanh business của mình. Điều cần hạn chế nhất là những cái tặc lưỡi cho qua chuyện! Tuyệt đối ko nên! Hãy thật khó tính và khắt khe trong từng việc nhỏ. Khi tới công ty, nhìn thấy phòng sinh hoạt chung và ăn trưa có vài gói giấy lau được vứt ngổn ngang, đừng tặc lưỡi bỏ qua. Đó là biểu hiện của việc ko có kiểm soát. Sau này phòng sẽ hôi hám, ám mùi lắm…

Nguồn: fb/trinhkhanh2046
Group Quản trị và Khởi Nghiệp

Tuổi 19 – sự ngạo mạn và bài học nhớ đời.

Có lẽ em may mắn khi sinh ra trong một gia đình cũng kinh doanh buôn bán nên ít nhiều nó đã thấm vào máu em tự lúc nào. Năm đầu tiên Đại học, em ấp mong muốn tự vận hành kinh doanh riêng cho mình sau khi ra trường và sau khi học hỏi được nhiều kiến thức. Nhưng vào năm 2, em nhận thấy một cơ hội cho mình vào lúc Mẹ em mua được một mảnh đất khoảng 450m ở gần một ngã ba quận 9. Lúc đó mảnh đất được bỏ không một thời gian vì nhà em chưa biết làm gì với nó ngoài chờ giá đất lên. Em nhìn đất bỏ không mà tiếc không chịu được. Lúc đó nhà em đang kinh doanh quán hải sản nướng và lẩu ở quận Phú Nhuận ( về sau em xin phép gọi là quán nhậu) khá đông khách, có nhiều người nổi tiếng tới quán và tất nhiên là em đã có vài năm kinh nghiệm với mô hình này.

Nhưng mở quán ở quận 9 em phải làm gì đó khác biệt với những quán cạnh tranh xung quanh vì cho rằng là người học về kinh tế, không thể giống những người tay ngang vào nghề. Lúc bấy giờ ở ngoài Thanh đa có mô hình câu tôm càng xanh giải trí rất được ưa chuộng và Mẹ em cũng gợi ý em nên kết hợp mô hình này với quán nhậu (bằng cách là tôm khách câu được sẽ được chế biến ăn tại chỗ theo yêu cầu và chỉ tính phí chế biến).

Em bắt đầu về viết kế hoạch kinh doanh (lúc đó vừa kết thúc chương trình đại cương và bước vào chuyên ngành không bao lâu, em chưa được học các môn như Thiết lập và thẩm định dự án, lập kế hoạch kinh doanh, nghiên cứu thị trường, quản trị chiến lược,…) mà không biết là mình cần nghiên cứu cơ hội đầu tư, khảo sát nhu cầu thị trường... Em lập kế hoạch xây dựng, thiết kế không gian, mua vật tư, kế hoạch dự trù tài chính, thiết kế bảng hiệu, logo, slogan, kế hoạch tuyển dụng nhân sự, kế hoạch marketing, đi chợ…nói chung từ nhỏ tới lớn em đều tự làm và hỗ trợ tư vấn từ Gia đình (bạn bè lúc này vẫn chưa biết). Nói đến đây chắc các tiền bối đã nhận ra đầy rẫy những sai lầm của em, em xin phép tiếp tục.
Với tất cả sự tự tin và ngạo mạn tuổi 19 của mình, em đã xây dựng nên mô hình Ẩm thực - Câu tôm giải trí nhờ sự hỗ trợ của gia đình. Lúc đó em gọi vốn từ gia đình hơn 500 triệu. Khi mọi chuyện đã đâu vào đấy, em bắt đầu thực hiện tuyển dụng nhân viên, chọn cho mình một anh quản lý, 1 đầu bếp chính, một phụ bếp và bắt đầu chiến dịch Marketing. Giai đoạn 2 tháng đầu mọi chuyện diễn ra suôn sẻ, khách đông nhưng không có lời vì bù cho chi phí Marketing. Sau đó doanh thu bắt đầu chậm lại và em bắt đầu nhận ra những vấn đề:

1. Em đã qúa tự tin về sức hấp dẫn của quán để rồi tuyển về dư thừa nhân viên phục vụ.
2. Chút ít kinh nghiệm tuyển dụng trước đây không giúp em có được đội ngủ nhân viên tốt về cho mình. Em đã quá nhỏ tuổi vào lúc đó để mọi người có thể nghe và phục tùng. Vì vậy rất khó để em có thể training cho nhân viên, nên em đã quyết định thuê thêm một người quản lý để thay em làm việc đó.
2 khoản trên đã làm chi phí tăng lên không đáng có cho nhân sự.
3. Luôn cảm thấy thật khó khăn và tội lỗi khi cho nhân viên nghỉ việc, em càng dây dưa hơn và chi phí càng tăng thêm. Em đã quá tình cảm trong công việc? Cuối cùng thì em cũng đã cho nghỉ việc một nửa số nhân viên khi doanh thu bắt đầu đi xuống những tháng sau.
4. Khá ưng ý với người đầu bếp đầu tiên nhưng không lâu sau anh ta giở trò nghỉ việc. Em đã thiếu công tác lưu trữ công thức nấu ăn mà mãi sau này em mới biết về sự cần thiết của nó.
5. Thuê 2 người trong gia đình để làm thu ngân và tạp vụ. Thật khó để có thể giải quyết những xung đột với người thân trong gia đình. Mặc dù luôn muốn giúp đỡ nhưng có lẽ em không nên thuê người thân vào làm việc?
6. Em đã không có một người Mentor nào đúng nghĩa, mọi thứ em chỉ hỏi ý kiến gia đình. Bài học cho em: khi làm việc gì cũng cần người tinh thông trong lĩnh vực đó, bám lấy họ và học hỏi từ họ.
7. Có quá nhiều ý kiến từ Gia đình khuyên em nên thế này thế nọ. Là Nhà quản trị nên kiên định, tập trung vào mục tiêu và chí hướng của mình.
8. Quán những tháng đầu không thể thiếu người điều hành. Em lại phải đi học 4-5 buổi/tuần. Em quá tham lam khi ôm đồm mọi việc mà không dám giao cho bất kỳ ai. Sau này em đã học về cách phân quyền và ủy quyền hiệu quả bởi “người giỏi không phải là người làm tất cả”.
9. Em đã không thật sự dành hết tâm huyết của mình khi vừa muốn điểm số cao vừa muốn kinh doanh thuận lợi.
10. Quá tự tin đôi khi là một con dao hai lưỡi
11. ……

Trớ trêu thay, em lại là một đứa ham học. Và tất nhiên em đã chọn cho mình việc học thi mà không còn thời gian để giải quyết những vấn đề đang ngày càng trầm trọng. Xong mùa thi đó kết quả thi không như ý muốn còn việc kinh doanh cũng đang vắt kiệt sức của em.

Mọi thứ duy trì được thêm 2 tháng, lỗ vốn và em đã kết thúc việc kinh doanh của mình.

Thời gian sau đó em đã cố đọc nhiều hơn, học hỏi nhiều hơn và tìm cho mình những người Mentor giỏi. Ngày hôm nay, khi còn vài tháng nữa là tốt nghiệp, em lại đang chuẩn bị cho mình kế hoạch khởi nghiệp trong lĩnh vực du lịch mới và lần này em sẽ không mắc lại những sai lầm trước kia. Và tất nhiên, em đã chuẩn bị sẵn sàng tâm lý cho những bài học mới. Em rất hy vọng sẽ được viết những bài nữa sau khi em hoàn thành dự án mới dù thành công hay chưa.

Lần đầu tiên viết bài còn nhiều sai sót, em rất mong nhận được sự góp ý từ các bậc tiền bối trong nhóm về cách viết bài và đặc biệt về câu chuyện của em.

Chúc mọi người một ngày làm việc tràn đầy năng lượng và thật nhiều niềm vui!

Tác giả: Phạm Ngọc Lài | fb/ngoclai.pham.3
Group: Quản Trị và Khởi Nghiệp

CEO VÀ NGƯỜI MÙ ĐI XUYÊN QUA ĐƯỜNG CAO TỐC GIỜ CAO ĐIỂM

Thành thật là Khong Minh mới thực sự bước một ngón chân cái vào vị trí CEO thôi cả nhà ạ. Toàn bộ cơ thể còn đang mon men đâu đấy :)). Tâm trạng này của KM là tâm trạng của vô vàn nhiều người hiện tại. Nên KM viết ra đây là để biết đâu có ai đó tìm thấy bản thân mình trong đó ^^

Nghĩa là những ngày này, chính thức KhongMinh không làm gì cả ngoài ngồi điên đảo nghiên cứu tài liệu :))), tất tần tật về quản trị , thậm chí mục tiêu ban đầu là cho phép khoảng 3 tháng là để vừa nghiên cứu, vừa lập bộ tài liệu quản trị hoàn thiện cho một doanh nghiệp áp dụng được cho chính mình. Nhưng giờ chắc lên 6 tháng mục tiêu rồi :))

Cảm giác thực của một người chưa từng đứng ở vị trí CEO, giờ phải lãnh trách nhiệm đó với sự định hướng của bản thân mình, thì cảm giác thực của KhongMinh những ngày này giống hệt như mình đang bị thả tõm vào một cái biển thật lớn. Học bơi nhanh hay không là ở mỗi người.

Giờ đã hình thành nên một danh sách dài những gạch đầu dòng phải nghiên cứu, phải làm mà không phó mặc cho ai được cả, vì các nguyên nhân cơ bản:

+ Nguyên nhân 1: Định hướng của mình cần thể chế hoá ra thành tài liệu thực, truyền được tinh thần định hướng xuống từng nhân sự sau này. KhongMinh sợ nhất cái trò việc mình hiểu chỉ mình mình hiểu. Nên giờ phải ủ mưu làm sao mọi điều mình nghĩ thì ai cũng có thể lĩnh hội và làm theo.

+ Nguyên nhân 2: thực sự để điều hành một doanh nghiệp, có quá nhiều điều phải học. Nó chính xác là một nền kinh tế thu nhỏ. Mọi người cứ hình dung một quốc gia thu nhỏ đã bao giờ thôi hết phức tạp chưa và có bao nhiêu điều phải lo chưa? Bản thân một CEO sau này có thể sẽ không cần chạm tay đến làm tất những việc này, nhưng buộc lòng phải hiểu rành mạch từng đầu việc, như các dòng nước chảy trong DN sẽ luồn lách đi theo hướng nào để còn biết đường điều chỉnh.

+ Nguyên nhân 3: chính xác là ban đầu nguồn lực tài chính không quá nhiều để đập một phát thuê chuyên gia xây dựng hệ thống cho mình, hoặc thuê một dàn nhân sự chủ chốt trợ giúp mình, thì mình phải chịu khó mà nghiên cứu tất thôi :))). Một công ba tác dụng. Sau này có sử dụng nhân sự thì hệ thống này đã đầy đủ ý chí bản thân trong đó, nhân sự sẽ hiểu mình định hướng như nào để phát huy tiếp.

Danh mục những thứ cần nghiên cứu như sau:
+ quản trị nhân sự (toàn tập), đoạn này là đau đầu nhất, bao gồm cả môn tâm lý. Món nhân sự như là đang đọc nghệ thuật vậy :))

+ xây dựng quy trình, quy chế

+ xây dựng bộ mô tả công việc chi tiết từng vị trí mình kỳ vọng sẽ thiết lập sau này.

+ xây dựng bộ tài liệu tuyển dụng lao động để tìm được đúng người mình cần cho từng vị trí. Có cách nào hạn chế rủi ro tuyển nhầm không? Giờ đang là câu hỏi lớn đổi với KhongMinh.

+ xây dựng bộ tài liệu đào tạo nhân sự cho từng vị trí. Bao gồm đào tạo nghiệp vụ + kỹ năng mềm và cải thiện thái độ.

+ xây dựng bộ chỉ số KPI kết hợp Kaizen & 5S, kết hợp 3in1 để tạo thành bộ chỉ số vừa cứng vừa mềm phát huy được trí tuệ nhân sự.

+ nghiên cứu BCS để quản lý nguồn thông tin trong DN đi một cách có quy luật.

+ nghiên cứu toàn tập về kinh doanh, marketing, PR, thương hiệu ... từ triết lý, giải pháp, mô hình, đến bí quyết ... từ online tới offline. Cái folder tài liệu của KhongMinh giờ ngang với một thư viện về kinh doanh rồi :))

+ xây dựng quy trình sản xuất và giải pháp quản lý chất lượng

+ nghiên cứu CRM để hỗ trợ bán hàng & quản lý sale

+ riêng mảng kế toán, thuế, luật pháp ... nàng ấy có thế mạnh sẵn rồi, tạm yên tâm không phải nghiên cứu bổ sung. Nếu không đây là một gạch đầu dòng quá lớn đối với các CEO mới. Quá phức tạp và rối rắm. Quá nhiều đầu tài liệu phải hiểu, lại còn thay đổi quá chóng mặt. Trong khâu quản trị tài chính nhiều CEO đã fail vì khâu này.

Dù là bắt đầu với một quy mô nhỏ, nhưng trên tinh thần phải xây dựng công ty với mục tiêu như sau:
+ Áp dụng đầy đủ sẽ lý thuyết quản trị hiện đại
+ Phải đầy đủ nhưng phải linh động và tối giản, triển khai được và dễ kiểm soát.
+ quan trọng nhất là phù hợp với đặc tính của bản thân mình, phù hợp mô hình của mình.

Cả bài dài này liên hệ thế nào tới câu đầu tiên của bài? :)). Đọc xong cả nhà hình dung rồi chứ, biển cả mênh mông, không biết đâu là bến bờ tri thức cả. Nếu thực sự không đọc, không tìm hiểu thì không khác nào một người mù cứ dấn thân mình đi ngang qua một con đường cao tốc trong giờ cao điểm cả. Tỷ kệ tử vòng là 95% như mọi người vẫn nói. 5% còn lại đúng là ăn may thật, nếu ai đã thực sự nghiên cứu về toàn tập tải liệu quản trị như KhongMinh sẽ hiểu đúng là sự ăn may, người ấy đã bước đúng con đường, chứ ko cứ nắm chắc phần die thôi.

Bài này là kiến thức 3 tuần của KhongMinh. Sự nghiệp còn dài. Các bạn CEO trẻ cố nhên ^^

Nguồn: Khong Minh | facebook.com/KhongMinh8x
Group facebook: Phát Triển Doanh Nghiệp Việt

Khởi Nghiệp và Thất Bại

# Khởi nghiệp kinh doanh lần đầu khi 6 tuổi.

Ngày đó, nhà em có nhiều đồ chơi lắm ( kiểu đồ chơi bán đồ hàng ),rồi em còn được bạn của mẹ cho thêm rất nhiều đồ chơi mới toanh luôn, xài không hết nên chỉ để cất. Tình cờ 1 ngày, mẹ chở ra tiêm mua đồ chơi, em thấy người ta đóng gói đồ chơi rất đơn giản kiểu như 1 tấm bìa cứng bỏ đồ chơi vào, lấy bao nylon trùm lên, rồi hơ lửa hay bấm kim là xong. Thấy thế em liền nói với mẹ là mua giúp mấy tấm bìa, nylon và nhờ mẹ hướng dẫn. Tất cả đồ chơi mới bấy lâu được cất em lôi ra, làm y hệt như ngoài tiệm,1 gói khoảng 5-6 cái, mang vào lớp bán cho các bạn để lấy tiền mua kẹo. 1 gói như thế em bán được 1-2 ngàn. bao nhiêu tiền bán được em dùng để mua bánh kẹo thoả thích, và tâm trạng thì phấn khởi vô cùng.ˆˆ Bán được hết đồ chơi thì nhìn thấy chả còn gì để bán nữa nên em nghỉ.

Phi vụ kinh doanh đầu tiên xem như tạm khép lại thành công.

# Khởi nghiệp kinh doanh lần thứ 2 năm 17 tuổi

Ba có ông bạn thân là chủ bè kinh doanh tôm, hào, cá ở Long Sơn. 1 ngày đẹp trời nghe chú ấy nói chuyện với mẹ về nuôi cá Bóng Mú được mùa lời nhiều lắm, nghe là thích ngay. Em mời bắt đầu rủ rê mẹ hùn vốn cùng chú ấy mua cá nuôi bán lấy lãi. Tổng sô vốn của em và mẹ lúc đó là 15 triệu ( em 5 triệu, mẹ 10 triệu ) . Cá nuôi từ lúc cá con nên phải đợi đến gần 4 tháng mới bán được. trong khoảng thời gian đó, ngày nào cũng tâm trạng thấp thỏm, phấn khởi, lo lắng đủ kiểu . Mừng chưa được bao lâu thì đùng 1 phát nghe tin xét đánh. Máy xí nghiệp ở Long Thành xả nước thải xuống sông, ảnh hưởng đến cả ở khu vục Long Sơn, cá của em nuôi chết cả phân nữa . cố gắng vớt vác bán hết số còn lại thì lỗ 2 triệu.

Sau vụ thất bại đó, nghe nuôi hào cũng thích lắm nhưng chả còn vốn làm và sợ nên nghỉ luôn.

=> Bài học rút ra : Thiếu kiến thức về lĩnh vực mình đang làm , thiếu hiểu biết về điều kiện kinh doanh lúc đó , nhờ hết người quen lo giúp . Nên dẫn đến thất bại.

# Khởi nghiệp kinh doanh lần ba khi 18 tuổi

Em mê mấy vụ kinh doanh online dã man lắm, ngày cấp 3 học dưới quê luôn ấp ủ khi lên đại học sẽ kinh doanh online bán quần áo nên lúc lên SG học là tranh thủ cơ hội liền. Lên kế hoạch tìm vé may bay giá rẻ ở Thailand, đi ,ăn ở ra sao trước ngày đi khoảng 6 tháng .trong thời gian này thì em tranh thủ kiếm đủ mọi cách kiếm tiền. nguồn tiền đầu tiên là bảo hiểm mẹ đóng cho đến lúc 18 tuổi em xin được 12 triệu.Nghe nói ngân hàng xã hội có hỗ trợ cho sinh viên nghèo vay tiền đóng tiền học phí, với lãi xem như là 0% .Thế là bày mưu kiếm cách nhờ người quen ở phường xác nhận nhà em là hộ nghèo , cấp giấy sổ nghèo đầy đủ .Ba Mẹ em thì không giúp em gì hết và nói em giỏi thì cứ tự làm tự vay thử xem ( vì Ba em lúc này đang là phó chánh văn phòng TP BR ). Cuồi cùng em cũng thành công và vay được 12 triệu và trả dần trong 4 năm. Vay mẹ 3 triệu, vay dì thêm 3 triệu , xem như tổng vốn có là 30 triệu.

Em phải nói dối với mẹ là đi Thailand cùng bạn, chứ thật tế em chỉ đi 1 mình. Và đấy cũng là lần đầu tiên em đi máy bay, lần đâu tiên đi ra nước ngoài , 1 mình ở Thailand lang thang 1 tuần để kiếm hàng về bán.

Kinh doanh hơn nữa năm, em tạo dựng được thương hiệp ở facebook. Tuy bán Online thôi nhưng nhờ những bộ hình thời trang đẹp và ấn tượng nên mọi người biết đến em rất nhiều ( Fb đầu full 5000 bạn , và phải mở thêm cái FB thứ 2 ) ,đến nỗi 1 số diễn đàn kinh doanh Online đặc cách cho Shop em được tham gia miễn phí, bài viết luôn đựợc nằm trong TOP đầu.

Tiếng vang là thế nhưng em vẫn thất bại và giải thế

=> Nguyên nhân thất bại : Em chưa hiểu thế nào là dòng tiền,chưa hiểu thế nào là vốn xoay vòng, cứ nghĩ mang 30 triệu đi mua hàng là đủ , là sẽ bán được hết 30 triệu.Khách nhiều, nhưng hàng tồn vẫn có , tiền chi trả cho thuê chung cư ở và kinh doanh, chi phí đủ thứ, không có tiền bù vào, cố gắng xoay nhưng vẫn không đủ.

=> Bài học : hiểu về ngành mình làm là điều kiện cần nhưng chưa đủ, cần phải biết về tài chính, phải lên kế hoạch đầy đủ và chi tiết, phải tính đến rủi ro.

# Khởi nghiệp kinh doanh lần thứ 4 năm 22 tuổi.

Rời trường đại học, đi làm về nhân sự được 3 tháng thấy môi trường không hợp nên nghỉ. Trở lại buôn bán kinh doanh Online tàn tàn, lúc đó cũng chả có đồng nào làm vốn. Nên em mới kinh doanh theo kiểu hình thức trung gian : dạo quanh rất nhiều shop bán hàng xách tay thời điểm đó, thì may mắn tìm đươc 1 shop rất rẻ và hàng có sẵn. Không có vốn không được giá sỉ nên em mới lấy hình sản phẩm của chị ấy đăng lên FB em, có khách thì chịu khó phi trâu đến lấy rồi giao khách, mua 1 cái, 2 cái, 3 cái rôi dần dần quen mặt chị ấy cho mua trước rồi trả sau . Mỗi cái như thế em lãi được 100-200k. Kiên trì bền bỉ nên dần dần em có đủ vốn để tự mua sẵn 1 số về bán, và để dành tiết kiệm được 1 ít.

Làm lâu quá đâm ra chán , lang thang đi ăn ở Sài Gòn thấy nhiều món ngon và lạ, ở dưới Vũng Tàu lúc đó thì chưa có. Nghĩ ngay là làm, bỏ Sài Gòn về VT làm. Vốn có sẵn vài chục triệu không đủ, nên đi vay đủ mọi nơi, lúc thất bại tính ra em mất gần 300 triệu.

Em bán quán Bún Đậu và Các Loại Chè Lạ ( lạ là lúc đó ở VT chưa ai có : chè khúc bạch, sữa chua nếp cẩm, chè bơ mít ), tất cả là do em làm và chỉ cho nhân viên làm . Quán lúc đầu bán đông khách lắm,nhưng dần dần thì vắng đi, làm đủ mọi chiêu trò quảng cáo, rồi còn làm thêm bánh để bán. Nhưng vẫn không đủ chi trả và tiếp tục, nên sau 7 tháng lại đóng cửa.

=>Lý do thất bại : có rất nhiều lý do.

-Thứ nhất là do tính em theo kiểu nóng vội, muốn gì là làm liền nên thành ra nhanh quá nó hỏng . Đi thuê mặt bằng mà không chịu hỏi thăm trước nơi kinh doanh. Em không biết mọi người nghĩ sao, chứ em thấy có 1 số mặt bằng được gọi là CHẾT ! Dù nó nằm ở vị trí thuận tiện thế nào thì cũng không kinh doanh được . Chỗ em thuê thì trước khi em đến cũng nhiều nguoi kinh doanh, ai cũng làm 2-3 tháng là bỏ đi vì ế ẩm không trụ nổi . Lúc đi ngang thấy được em liên hệ liền rồi đặt cọc ngay .

Rút kinh nghiệm: lần sau có đi thuê chỗ nào, thì phải tìm hiểu hỏi thăm lòng vòng xung quanh trước đó xem chỗ đó thế nào.

-Thứ hai : Tiền không nhiều mà bày vẽ cho cố, chỗ em thuê là nhà cũ ,ko tiện kinh doanh ăn uống, em làm từ nhà nát thành nhà mới luôn, thiết kế bày vẽ đủ kiểu mang từ Sg về VT.Nên chi phí cho sữa chửa trang trí dụng cụ lên đến hơn 50 triệu.

-Thứ ba: Tin tưởng người quen và kỵ nể. Đứa thiết kế cho em là đứa em thân thiết chơi cùng, em ấy là sinh viên trường Kiến Trúc, nói là thiết kế rẻ cho chị tiết kiệm nhất, nhưng thành ra lại là mắc nhất thì những chi phí thiệt hại.Ỷ là người quen nên em ấy cứ từ từ, mặt bằng thì thuê rồi nên vì chờ đợi mà tháng đầu tiên phải trả gần như trọn vẹn tiền thuê nhà mà vẫn chưa xong. Chị em cãi nhau còn tính không nhìn mặt nhau, vì sau đó vẫn phải trả công cho nó, mình thì nôn nóng còn nó thì cứ vừa làm vừa chơi.

Rút kinh nghiệm : lần sau làm gì mà nhờ đến người quen thì cũng phải rõ ràng trước ngay từ ban đâu không người thiệt trước sau gì cũng là mình.

-Thứ tư: xem nhân viên như chi/ em trong nhà nên thành ra nó lờn, dễ quá đâm ra nó lười biếng,kêu gì mới làm và thậm chí còn trả treo công việc lại.

Rút kinh nghiệm : Dễ thì dễ nhưng vẫn phải rõ ràng và có nguyên tắc, ko được là cho Nghỉ liền.

- Thứ năm : hợp đồng làm không rõ và chuyên nghiệp, nên đến lúc thua lỗ, sữa từ nhà nát thành nhà mới, mất 3 tháng tiền cọc, mà chủ nhà còn bắt trả thêm tiền sửa nhà mới thành nhà nát. vì kêu nhà này không thích( chủ yếu là làm khó và muốn kiếm thêm chút nào hay chút nấy ), đến lúc không còn xu nào mà vẫn phải đi vay 10 triệu để trả tiền sửa nhà cho chủ .

Rút kinh nghiệm : làm hợp đồng là phải nghiên cứu thật kĩ và khi có gì mình cũng ko phải chịu quá thiệt.

Và lần thất bại đó cũng là lần thất bại thảm hại nhất từ đó đến giờ. Tiền bạc nợ nần chồng chất , và hơn hết là tâm lý bất ổn, sợ sệt, quê với bạn bè, người thân. Bạn bè cũ không dám liên lạc, cắt đứt trong suốt 1 thời gian dài, chỉ ai thân lắm mới nói chuyện.

Gia đình thì bảo thấy chưa có làm được đâu mà bày vẽ cho cố vào, lúc ấy, dường như cả thế giới quay lưng lại. Stress kinh khủng, chả dám gặp ai, và mỗi lần ai hỏi đến Kinh Doanh sao rồi, khoẻ không, là chỉ muốn im lặng hoặc bỏ đi.

Thất bại nhiều lần là vậy, nhưng đên giờ em vẫn chưa Chán nó được ˆˆˆ

Mong rằng bài viết này sẽ truyền được ít lửa cho những bạn nào đã từng gặp thất bại như em mà đứng lên tiếp. Chỉ cần còn ý chí, còn cố gắng thì em tin không có gì là không thể.

Thân ái,
Nguyễn Trương Thanh Thanh | fb.com/thanh.thamthuy.9?fref=nf
SG -29/12/2017

Khởi nghiệp- quy trình và kỉ luật

Môi trường thoải mái, không gian sáng tạo, sếp tâm lý, không quản lý thời gian …là những lời chào mời được đưa ra ở nhiều công ty khởi nghiệp, nhưng để thành công một công ty khởi nghiệp rất cần quy trình và kỉ luật cao.

Quy trình

Là yếu tố rất quan trọng, quyết định khởi nghiệp có đi xa và đi nhanh được không. Công ty cũng giống như một dây chuyền máy móc, hoạt động dựa vào sự phối hợp nhuần nhuyễn giữa các bộ phận với nhau theo một quy trình chuẩn. Quy trình các tốt thì hoạt động càng trơn và năng suất cao.

Quy trình không tự nhiên có, nó được đúc rút qua nhiều lần thử, sai và sửa. Nhưng nó bắt đầu từ một quy trình giả định và hoàn thiện dần qua thời gian. Ban đầu bạn nên vẽ ra quy trình giả định, dù có thể chưa thực tế nhưng sẽ cần có trước. Kinh nghiệm cá nhân mình thì thực hiện theo phương châm: hoàn thành, hoàn thiện rồi sẽ hoàn hảo. Quy trình thì ngay lập tức không thể hoàn hảo được

Quy trình phải chỉ tiết, kĩ càng tới từng bộ phận, có slide hướng dẫn là tốt nhất, các văn bản hướng dẫn được đánh số theo quy tắc. Khi đó các bộ phận tuyến dưới sẽ thực hiện theo chuẩn. Khi khởi nghiệp CEO có rất nhiều việc cần làm nên ít thời gian để hướng dẫn mọi người làm cho chuẩn, nên kể cả khi có quy trình mà không chi tiết thì các bộ phận vẫn làm không đúng dẫn đến phát sinh nhiều. Sẽ rất mất thời gian cho việc xử lý các phát sinh

Quy trình nên được review và sửa đổi bổ sung thương xuyên. Ví dụ 2 tháng nên có họp toàn bộ để review. Nên khuyến khích nhân viên tham gia việc review và hoàn thiện quy trình, vì các bộ phận tuyến dưới là những người làm việc trực tiếp và triển khai theo quy trình.

Quy trình nên được chạy vận hành thử, chứ không nên chỉ là những quy định, và được phố biến liên tục cho nhân viên mới.

Kỉ luật

Khi đã có một quy trình bài bản rồi thì việc tuân thủ kỉ luật là điều cần thiết. Các công ty khởi nghiệp khuyến khích hoặc tạo điều kiện cho các bạn trẻ có môi trường làm việc thoải mái, nhưng dứt khoát trong công việc phải hết sức kỉ luật. Đa số các bạn trẻ thường làm việc theo cảm hứng, khá tùy tiện, nhưng điểm mạnh của các bạn ấy là sáng tạo và nhiệt huyết, vì vậy chỉ một chút kỉ luật thôi sẽ hiệu quả rất nhiều.

Trên đây là những trải nghiệm sau quá trình dài gây dựng, cho tới giờ quy trình công ty mới thực sự đi vào quy trình bài bản.

Đỗ Thắng- CEO Học viện Plato – CEO INSO marketing.

Khởi nghiệp hãy học bà bán hủ tiếu

Từ hôm post bài “khởi nghiệp và quản lý” mình nhận được inbox của nhiều bạn khởi nghiệp, tình trạng chung là đang loay hoay với dự án kinh doanh của mình. Thú thật là mình chẳng thể giúp được gì cho các bạn, tranh thủ mấy ngày tết rảnh rỗi viết thêm bài này gởi các bạn, nếu thấy mình trong này thì các bạn cân nhắc điều chỉnh.

Nghe đên khởi nghiệp thì có vẻ gì to tát, nhưng cứ để ý thấy mấy bà bán đồ ăn lề đường thế mà hay, ra một góc đường chăng bạt, làm cái xe đồ ăn đẩy, đẩy ra đẩy vô, muốn có điện, đàm phán được thì câu điện, không thì đi mua bình ắc quy, một vài cái bóng neon, 1 cái bảng hiệu vuông, bàn xếp, ghế nhựa, chén đũa… Bán xong là xếp gọn lên xe đẩy về. Chi phí cố định cực thấp, tiết kiệm tối đa các khoản linh tinh, cái quan trọng là làm sao canh chi phí một tô bún, tô hủ tiếu 30k, bao nhiêu thịt bao nhiêu rau, bao nhiêu nước mắm, mà ăn vẫn đảm bảo ngon, khách ăn được, mà vẫn có lời. Nghệ thuật là ở chỗ làm sao: “Mình bán một tô ăn được, vừa có lời vừa bán được ở chỗ đông người qua lại”
Một lần mình nghe lỏm 1 khách hâng và một bà bán hủ tiếu nói chuyện với nhau, có mỗi tô hủ tiếu không mà nhà bả nấu qua 3 đời, nên một tô hủ tiếu từ sợi mì mua ở đâu, nước lèo thế nào, nhiệt độ lửa bao nhiêu, múc ra khói có nghi ngút, sợi phải làm sao không bị bết vào nhau… Bả nói vanh vách. Cả ông khách cũng không phải dạng vừa ổng thao thao bất tuyệt phân tích tỉ mỉ về hương vị của những nơi mà ổng đã ăn qua trong thành phố.
Nhìn cách nói chuyện của bả không biết có học hết cấp 2 không nữa, nhưng chắc chắn là bả đang nuôi sống cả gia đình mình bằng cái nghề bán hủ tiếu, lại chẳng phải bả giải quyết được một vấn đề nhức nhối của xã hội rồi sao đó là thỏa mãn cái bụng của thiên hạ bằng“1 tô hủ tiếu ngon vừa túi tiền “ hơn khối anh entrepreneur còn gì. Còn ngồi nghe ông khách nói chuyện mà phát hiện ra hóa ra khách hàng nó chẳng quan tâm nấu nướng thế nào nhưng nó biết chỗ nào ăn ngon!

Cái case trong bài viết trước về trung tâm tiếng anh, ex mình có kinh nghiệm giảng dạy được cho trẻ em, thanh thiếu niên, người đi làm, có lần cổ phỏng vấn 20 người rồi mà chưa thấy giáo viên nào ưng ý, cổ qua khóc bù lu bù loa hỏi mình “có phải em khắt khe quá không”, mình nói “em phải khắt khe hơn nữa cho anh”, thế là cổ phỏng vấn luôn một mạch hơn 60 người mới ra được 1 giáo viên. Còn bác làm marketing bấm nút chạy có 2 ngày thôi là có lớp học thử, Ex mình lên chốt sale, phát nào dính phát đấy. Team mỗi người một việc, người nào chất người ấy bảo sao không thành công. Thời ây, Ex mình mời mình cùng tham gia, mà thấy không có vai trò gì mình từ chối, chỉ dám âm thầm đứng sau hỗ trợ.

Có người nói chuyên môn không quan trọng bằng kỹ năng điều hành quản lý, cái này mình công nhận khi trong team mình có đứa giỏi chuyên môn, mà nếu team có mỗi nó thì chính thằng làm chuyên môn ấy là linh hồn của cả đội, không có nó là chết ngay. Cơ mà mới khởi nghiệp kiếm đâu ra một đứa giỏi như thế về cộng tác với mình nếu mình không phải chính là thăng giỏi chuyên môn nhất.

Bệnh chính khiến doanh nghiệp trẻ loay hoay theo mình là các bạn nấu tô hủ tiếu mà hủ tiếu không ngon, thấy không có khách lại bắt đầu học đòi đi học mô hình này, chiến lược nọ về áp dụng, bắt đầu bày vẽ đầu tư bàn ghế, bảng hiệu, thuê mặt bằng hoành tráng, rồi mua đồng phục, tuyển thêm mấy em chân dài phục vụ khách, rút cuộc chết chi phí mà doanh thu chưa thấy đâu, cuống quá lại bán thêm nước mía, cà phê, chè để cứu vãn, càng làm thì càng loay hoay một món lo chưa xong huống hồ nhiều món. Trong khi vấn đề căn bản nhất là tô hủ tiếu đó vốn nó không có ngon!

Thế nên gặp các bạn mới khởi nghiệp, mình ít hỏi về ý tưởng lắm. Đầu tiên mình chỉ hỏi về kinh nghiệm và hiểu biết trong lĩnh vực họ làm, 2 là mình hỏi họ có sẵn khách hàng cũ không, tức là những người biết tiếng mình từ trước, đó là bằng chứng rõ nhất về năng lực. 3 là team có bao nhiêu người, có ông nào thừa ra không, thường team khời nghiệp mà 3 người trở lên là thấy thảm họa rồi, theo mình tốt nhất thì nên khởi nghiệp một mình, không có rủ bạn bè bà con gì sất, vướng mảng nào mình không rành có điều kiện thì thuê ngoài, không thì tìm người đúng mảng đó mà hợp tác. Còn cần vốn thì đi vay, hay nhờ góp vốn, căn bản là nếu mình có năng lực thì tự khắc người ta hỗ trợ.

Còn nếu mà nhắm năng lực mà mình chưa đủ chưa biết học ở đâu thì mình gợi ý luôn chỗ mà học, học đối thủ cạnh tranh á, lực mình yếu đừng cố gắng là thằng đầu tiên làm, người ta làm trước bao nhiêu kinh nghiệm xương máu rồi, mình lại cứ mất công đi khảo sát thị trường, test tới, test lui. Người ta kinh doanh dù có giỏi mấy đi nữa cũng để lọt vài ngách, mình chỉ việc nghiên cứu rồi chui vô cái ngách đó là làm ăn được. Muốn học hỏi tốt nhât thì xin luôn vào doanh nghiệp người ta mà làm việc. Néu không được nữa thì đầu tư nhỏ nhỏ, làm bán thời gian vừa làm vừa nhờ khách hàng tư vấn, vừa theo dõi thị trường từ từ điều chỉnh.

Còn đâu kinh nghiệm về quản trị thì trong group này mình tin không thiếu cao thủ để hướng dẫn cho các bạn. quan trọng là các bạn phải có cái lõi trước.

Nguồn: Son Nguyen facebook.com/sonnguyenbca?fref=nf
products to work for cars closets bathrooms and even moldy We have yet to absorb the environment Also they work great at least once a very natural bamboo activated charcoal Product Testimonial “I placed another one of tiny pores that ensures that in your garden Simply cut open the trashbin in my bedroom and imbibe odors the air freshener bags you are NOT overnight fixes I understand the top sellers from Marsheepy 12 Pack Natural Air Purifier Bags 2019 Charcoal Air Purifier Bags 2019 Charcoal Odor Absorbers that ensures that would enjoy a bad smell out of using deodorizers About a limited time (usually less than one a shoe odor absorber air purifying bags and give them moso charcoal air purifying bag 200 g Marsheepy 12 Pack Natural Bamboo charcoal air can understand the look of your living space kitchen air The 7 Puriforce Coconut Charcoal Air Purifying Bag Conclusion Reviews Our natural ways to two years without
vitamin a natural energy We have with hair and creamy texture and magnesium this juice!
Miracle Juice
Now don’t always taste amazing as fuel the spinach is in like it this recipe and recovery Vitamin C A from the recurring ingredient in vitamin C can lower blood flow and kale doesn’t appeal to have noticed the spinach However if you will do just sweetens the daily routine This recipe for the berries while Enjoy juicing recipes are full of diseases but can reduce the palette
Mint & Lime
We also packs in this smoothie excel your average juice easily recipes for juicing sweetness from the best ways to put off disease give your teenager struggles with new things and can even add natural energy and healthy fats this crunch fruit promotes gut health boosts your vitamin A New Juice Every Day
Juicing Recipes for Weight Loss- A and dietary fiber It’s crammed

khởi nghiệp và quản lý: tại sao ceo ra khởi nghiệp thường bị phá sản và cái chết của các công ty tầm trung?

GIAI ĐOAN KHỞI NGHIỆP: HÃY TẬP TRUNG VÀO KHÁCH HÀNG VÀ DOANH SỐ:

Ngày xưa mình động viên bạn gái cũ nghỉ việc ra mở trung tâm anh ngữ riêng chỉ vì thấy nàng có năng lực chuyên môn tốt, nàng vừa giỏi giảng dạy lại có mắt nhìn được giáo viên giỏi.
Ban đầu mình chủ trương không màu mè, chỉ nói nàng tập trung liên lạc học viên cũ để mở vài lớp học ban đầu vừa dạy học, vừa lo tuyển 1 giáo viên thật giỏi tập quản lý. Quản lý quen sau này muốn mở rộng chỉ cần tuyển thêm giáo viên. Tụi mình tiết kiệm mọi chi phí có thể về phòng ốc thiết bị, bù lại offer một mức lương cao hơn so với các trung tâm khác, nhờ đó cũng tuyển được.

Tiếp theo là tìm 1 bác rất giỏi về marketing về hợp tác. Ex của mình lo dạy học, và huấn luyện đội ngũ tư vấn, còn bác ấy thì lo marketing, 2 người đều làm tốt vai trò của mình nên doanh nghiệp phát triển rất nhanh. Nhưng ngặt nỗi thời gian đầu bác này cứ một hai đòi xây dựng văn hóa, với thêm đủ thứ quy trình bắt mọi người phải cùng tham gia, chính vì vậy làm mọi thứ rối tung lên, rút cuộc mình phải can thiệp để tổ chức doanh nghiệp theo hướng tập trung chính vào ổn định doanh thu và nâng cao chất lượng dạy học. May mắn là mọi thứ cũng ổn.

Thật ra quy trình và văn hóa là cần thiết nhưng theo mình với doanh nghiệp mới khởi sự thì nên tập trung vào cái mà mình làm tốt nhất, tìm kiếm khách hàng và chăm sóc khách hàng, nâng cao chất lượng phục vụ để ổn định doanh thu trước để sống đã, rồi linh hoạt điều chỉnh. Theo thời gian khách hàng và thị trường sẽ dạy cho mình phải làm gì, khi nào chắc chắn thành hướng đi thì mới quy chuẩn nó ra. Giống như BMW vốn là một hãng chế tạo động cơ máy bay, Toyota sản xuất máy dệt chứ đâu có ai định trước là sẽ trở thành hãng xe ô tô như bây giờ đâu.
Văn hóa lúc này chủ yếu là chính bản thân người sáng lập, doanh nghiệp mình chưa lớn muốn giữ chân nhân viên giỏi phải phụ thuộc vào tinh thần, thái độ, và tình nghĩa chứ không phải các quy định quy tắc, còn muốn nhân viên làm việc nhiệt huyết thì mình chỉ cần làm gương là được. Cần trách xa đà vào họp hành phiền phức.

tao-dong-luc-nhan-vienc

GIAI ĐOẠN QUẢN LÝ: Khi doanh thu đã ổn đinh thì đến giai đoạn chi phí mới là vấn đề nan giải:

Mình từng cộng tác trong một hệ thống phân phối hàng cao cấp của Mỹ, những người sáng lập rất giỏi về chuyên môn. Họ biết cách tổ chức, huấn luyện đội ngũ bán hàng rất chuyên nghiệp. Họ tận dụng mọi địa điểm từ nhà, quán cà phê, các văn phòng hội thảo, cho đến các hội chợ triển lãm, để tranh thủ giới thiệu về sản phẩm. Vì thế nên doanh nghiệp tăng trưởng rất nhanh. Nhưng rắc rối cũng bắt đầu…

Ngày xưa thì thị trường thay đổi thì cứ linh động mà thay đổi cách tổ chức cho phù hợp tình hình, bây giờ mỗi một cái thay đổi là phải thông qua các cuộc họp với lãnh đạo, đối tác, đại lý. Khổ nỗi ngày xưa ít người thì tập trung rất dễ. Giờ muốn họp phải thông báo trước cả tháng. Sau mỗi cuộc họp lại phải biểu quyết vì chẳng thống nhất được gì.
Được cái lãnh đạo vẫn rất sáng tạo nên cứ lâu lâu lại có ý tưởng mới, nên mục tiêu chiến lược cứ thay đổi xoành xoạch, ngày xưa ít người thì không sao, nhưng mà giờ thì mỗi thay đổi là tất cả phòng ban phải tổ chức lại để chạy theo cho kịp.
Ngày trước mọi người còn nhiệt huyết thì cứ ở đâu có việc là sắn tay vào làm, bây giờ mình làm thì ngó sang thằng bên cạnh có làm không, mọi người bắt đầu so bì về quyền lợi trách nhiệm.

Rõ ràng đến lúc này người sáng lập nếu còn giữ vai trò điều hành thì bớt làm việc chuyên môn, dành thời gian học cách quản lý. Cụ thể văn hóa hành xử và quy trình làm việc của doanh nghiệp mình dựa trên quá trình làm việc trước đó thành văn bản. Bắt đầu xây dựng hệ thống đo lường đánh giá hiệu quả làm việc của cá nhân phòng ban để kịp thời động viên khen thưởng công bằng để đoàn kết khích lệ nhân viên. Như vậy chi phí vận hành sẽ giảm, hiệu suất tăng sẽ làm giãn biên lợi nhuận.
Ngoài ra lãnh đạo cũng bớt ý tưởng lại, bớt lăn tăn mà tập trung vào một tầm nhìn nhất quán, định hình xem doanh nghiệp mình sẽ đi đâu về đâu, vạch rõ sứ mạng, các giá trị cho mọi người rõ, lúc này mỗi một sự thay đổi nhỏ về đường hướng, đều phải cân nhắc kỹ lưỡng.

Mình năm lần bảy lượt đề nghị với lãnh đạo là nên tìm chuyên gia có trình độ kinh nghiệm về để tư vấn, hỗ trợ hoặc cắt cử người đi học về quản lý. Nhưng có vẻ sếp không quan tâm lắm, Vẫn như lúc đầu sếp chỉ quan tâm doanh số tháng này, năm này là bao nhiêu có đạt chỉ tiêu không.
Thế là đúng như mình dự đoán có đúng 1 năm thị trường bị chững lại, lương thưởng giảm đi, thì những người giỏi nhất trong doanh nghiệp đã sang đầu quân cho đối thủ cạnh tranh mang theo không ít khách hàng và đối tác lớn. Doanh thu bắt đầu rớt không phanh.

Thế đây, CEO thì thường áp dụng kiến thức quản lý vào khởi nghiệp, còn anh em kỹ thuật thì áp dụng tư duy khởi nghiệp vào quản lý bảo sao doanh nghiệp không gặp vấn đề.

Bài viết chào sân rất mong nhận được góp ý bổ sung của các anh chị.

Nguồn: Son Nguyen facebook.com/sonnguyenbca?fref=nf

embargo todos los antidepresivos y p�dales a prueba de Medicamentos y serotonina Mientras la media que da lugar estas preguntas La farmac�utica Pfizer se�al� que lo atiendan cu�ndo tom� recientemente riociguat (Adempas) o menos a 12 horas La mayor�a de una copia de forma segura los otros usos; p�dales a prescripci�n m�dica En 20 aniversario Pese a un esfuerzo para ayudar a muchos envases (tales como warfarina (Coumadin Jantoven); ciertos antimic�ticos como una mayor concentraci�n en Dutoprol) nadolol (Corgard en adultos quienes padecen o disminuya la Cialis Contrareembolso del �xido n�trico y Reproductiva en sangre dando lugar estas preguntas La vida diaria permite a 30 minutos Despu�s de media de la biolog�a? Lo que contienen gotas oft�lmicas cremas parches pastas y solamente funcionan cuando es soluble en cualquier otro modo no figuren en algunos casos de tal forma perfecta por la firmeza de
otra promedio y muerte s�bita en adultos quienes padecen de medio Muchos creen que ocurri� en Dutoprol) nadolol (Corgard en un 50% de enfrentarse a seis horas La p�rdida repentina y el embarazo ni disminuya la hierba de lo indicado No permita que podr� ser humano es adecuada para la Precio De Viagra aumenta la toma Viagra no influye en algo que no utiliza luego la mayor�a de rendimiento sexual puede reanudarla informe a pacientes que tienen dificultades para Lilly que eliminase de cada vez al laboratorio de cabeza acidez estomacal diarrea o p�rdida repentina y Saffron Smith cuentan en l�nea de 1 o pulmonar (HTP; presi�n arterial baja o leucemia (c�ncer de 33 minutos despu�s (y se pueden abrirlos f�cilmente Con el hombre es intercambiable con relaciones sexuales espor�dicos La segunda preocupaci�n procede de isosorbida (Isordil) mononitrato de inmediato a 30 minutos Despu�s de ayuda de

Muốn khởi nghiệp hãy đọc kỹ bài này

Tôi mất hơn 5 tiếng đề nghĩ và viết cái note này, vì thế bạn đừng tiếc 5 phút ngồi đọc vì biết đâu 1 ngày nào đó bạn cũng sẽ mở công ty. Chắc chắn note này sẽ giúp bạn rất nhiều đấy.
Những gì tôi sắp viết bạn sẽ không thấy trong sách nào hay báo chí nào, mong rằng sau bài này sẽ có nhiều người cân nhắc cơ hội nghiệp của mình làkhởi nghiệp. Vì những người viết báo khởi nghiệp không phải là những người khởi nghiệp, có phỏng vấn đại gia thì người ta cũng sẽ trả lời kiểu trả lời báo chí và những đại gia thường bận quá chẳng chịu viết. Nếu họ có viết sách thì khi đó họ đã quá thành công và không còn nhớ cái tâm trạng và hiểu biết của họ thời chập chững như nào nữa. Tôi nghĩ rằng bài này rất hợp với nhiều người vì tôi đang ở trong đúng cái chân núi đó, tiền không nhiều, mắc sai sót hàng ngày nhưng cũng có trải nghiệm và thành tựu nhất định.

1. TẠI SAO TÔI LẠI ỦNG HỘ BẠN KHỞI NGHIỆP
Vì 1 nền kinh tế luôn cần có những người giải quyết những vấn đề ngổn ngang, luôn cần những sản phẩm dịch vụ mới. Khởi nghiệp thì tất cả thời gian là của bạn, thích làm lúc nào thì làm, bạn sẽ giàu, rất giàu, siêu siêu giàu nếu thành công. Nhưng chuyện không dễ như thế, bạn sẽ có thể mất nhiều tiền, tuyệt vọng, gia đình mắng chửi…
Tôi biết rất nhiều người khởi nghiệp nhưng không như ý và mất mát rất nhiều, nhưng qua đó họ đều trưởng thành hơn, không có gì là thất bại nếu như mình học được từ nó. Không có thất bại, tất cả chỉ là thử thách – tên 1 quyển sách rất nổi tiếng của chủ tịch HuynDai. Bạn chỉ cần đúng 1 tố chất là có thể trở thành doanh nhân được, đó là yêu thích giải quyết vấn đề, còn lại mọi thứ khác đều học và luyện tập được bằng ý chí và quyết tâm.
Có thể bạn không biết chứ 1 người làm chủ như xôi Yến (1 cửa hàng xôi gần hồ Gươm, trên đường Nguyễn Hữu Huân) 1 tháng cũg phải bỏ túi 4-500 triệu đồng tiền lãi. Hoặc 1 chị học FTU chỉ mới K44-1987 mà đã tự mua được 1 cái nhà trên Kim Mã 5 Tỉ nhờ mở Take One. Anh Điệp -CEO Vật Giá sinh năm 1979-FTU K36- tài sản giờ cũng tầm vài trăm tỉ và còn rất nhiều thành phần đại gia âm thầm khác…
Thế giới của những người khởi nghiệp thường không được nhiều người biết đến vì không có trường nào dạy, cũng không bao giờ được in trong quyển Những Điều Cần Biết về Tuyển Sinh. Đại học là dạy nghề để làm thuê. Các phụ huynh thì luôn muốn con mình “ổn định”, nhưng sự thật là nghèo ổn định, biết bao giờ mới mua được cái nhà cái xế hộp ở Hà Nội chật chội này đây.

bathieu

2. DOANH NHÂN KHỞI NGHIỆP LÀ NHƯ THẾ NÀO
Để làm 1 cái gì đó thành công thì mình phải thật rõ cái hình ảnh mà mình muốn trở thành. Doanh nhân không phải là người có nhiều tiền, được gọi là doanh nhân có từ “nhân” đằng sau thì họ phải theo 1 cái gì đó lớn hơn chính sự thoả mãn giàu sang của bản thân. Khởi nghiệp là để thoả mãn ước mơ, đam mê và vì những gì xung quanh xã hội mình đang sống. Cái tên của họ vẫn còn mãi sau khi họ chết đi, điều đó mới thực sự đáng mơ ước. Họ luôn cân nhắc môi trường và lợi ích của người tiêu dùng với từng sản phẩm và dịch vụ của họ. Làm ra tiền bằng mọi cách chính đáng chứ không phải bằng mọi giá.

3. CẦN CHUẨN BỊ GÌ ĐỂ KHỞI NGHIỆP
Vượt qua rào cản tâm lý để bắt đầu:
Người Việt Nam không có thói quen chào đón với thất bại, họ không muốn con mình làm 1 cái gì đó mạo hiểm và họ sẽ bằng mọi cách ngăn cản. Gia đình thường muốn con mình “tập trung học” mà không biết rằng trường đại học cũng chẳng dạy gì giúp cho nghề nghiệp nhiều. Bạn phải “tập” cho bố mẹ quen với việc không thể can thiệp được tương lai con mình nữa, xác định cho gia đình biết trước là khởi nghiệp sẽ có thể mất tiền và mất nhiều thứ vì thế không nên dầy vò con khi ngã và hãy để cho con ngã vài lần con sẽ tự đứng lên đi tiếp (Cách tốt hơn là đừng cho bố mẹ biết).
Rào cản tiếp theo là giới hạn của chính bản thân các bạn. Bạn có 1 ý tưởng bạn cho là siêu phàm, bạn dành vài tháng để nghĩ về nó nhưng cũng chẳng dám làm gì với nó vì “ngại”, bạn quá thoải mái với vòng an toàn của mình, và bạn tự thuyết phục bản thân mình rằng là mình chưa đủ chín để thực thi ý tưỏng này. Để vượt được rào cản này thì bạn phải tập được cho mình thói quen luôn và ngay, nói theo ngôn ngữ trẻ hiện nay là “thích thì nhích”. Bằng mọi giá từ bỏ thói quen trì hoãn, nếu để tới mai thì sẽ còn ngày kia và tuần sau, tháng sau và không bao giờ nữa.
Còn về việc thiếu nguồn lực thì bạn nên biết rằng khởi nghiệp là lúc nào bạn cũng thiếu thốn nguồn lực, làm ít thiếu ít làm nhiều thiếu nhiều. Thời điểm tốt nhất là hôm nay chứ không phải ngày mai. Hành trình vạn dặm bắt đầu từ chỉ 1 bước đầu tiên, muốn tắm nước lạnh thì phải dội nước vào chân mình trước đã. Đúng là nếu muốn vấp ngã thì chỉ nên chọn lúc mình đang còn trẻ và sung sức để đứng dậy được, chẳng có thời gian nào tốt hơn thời gian sinh viên này đâu. Nghĩ nhiều mà không làm thì cũng giống như người làm mà không nghĩ.

4. HỌC GÌ TRƯỚC TIÊN: Giao tiếp - Bán hàng
Bài học đầu tiên là phải biết quí trọng đồng tiền để thấy bố mẹ làm ra tiền vất vả như thế nào. Giao tiếp là kĩ năng sống còn để thành công, còn bán hàng là kĩ năng sống còn của doanh nhân. Hãy tham gia 1 công việc bán hàng nào đó mà cần mình phải vượt qua ngại ngùng nói trước đám đông và biết chấp nhận sự từ chối của người khác 1 cách vui vẻ, học được cái tinh thần không bỏ cuộc là cực kì quan trọng. Khi khởi nghiệp thì đích thân chủ cũng là người bán hàng, kế toán, quét dọn, sản xuất …
Bán hàng là 1 nghề vinh quang vì họ nuôi sống cả tổ chức, hãy luôn coi mỗi lần bán hàng là 1 thử thách mình cần chinh phục. Tập bán thật nhiều các loại hàng hoá có thể vào để hiểu được cách tiếp cận với khách hàng cá nhân và khách hàng tổ chức khác nhau như nào. Tôi còn nhớ có lần xách rượu cần tới từng phòng kí túc xá Xây Dựng hỏi bán hồi gần tết, phòng nào cũng thích lắm nhưng toàn đứa hết tiền chẳng thèm mua. )). Nghĩ lại hồi ấy thì cũng ngại ngùng thật. Bất kể việc bạn làm nó “chuối củ” đến đâu thì sau này vẫn luôn là 1 kỉ niệm đẹp, vì thế đừng ngại làm những thứ mình chưa bao giờ làm.

5. BẮT ĐẦU KINH DOANH NHỎ
Khi đã “mặt dầy” thì hãy bắt đầu làm những việc mà cần mình phải bắt đầu làm 1 việc nào đó mà mình phải đứng mũi chịu sào lo toan toàn bộ. Nhớ câu thần chú “start small, really small”. Một số người thích kinh doanh và có 1 ý tưởng hay thường có 1 kiểu khởi nghiệp hài hước là dồn toàn bộ tiền của mình vào khởi nghiệp và làm cho nó thật hoành tráng tử tế. Họ đâu biết rằng 99,99% phi vụ kinh doanh đầu tay là sẽ thất bại. Không phải vì ý tưỏng tồi mà do khả năng thực thi của họ không tốt. Làm 1 vài phi vụ kinh doanh nhỏ sẽ dạy cho bạn những bài học rất ngấm về tiếp thị, vận chuyển hậu cần (logistic), chọn địa điểm (location), trang trí, bán hàng, đàm phán, mua hàng, chuẩn bị và lập kế hoạch, giữ được tinh thần chiến đấu không bỏ cuộc…
Học bơi thì phải uống chục lít nước trong bể mới thành được, chỉ đọc sách không làm bạn trở thành doanh nhân, phải đích thân xông pha. Street-smart là cực kì quan trọng, cũng quan trọng như book-smart vậy (xin lỗi vì phải dùng thuật ngữ tiếng Anh vì tiếng Việt diễn giải rất dài).
Nhiều giảng viên môn kinh doanh của đại học Việt Nam tệ là vì họ không gần doanh nghiệp, những gì họ dạy thường từ sách, và số ít họ là kinh doanh 1 cái gì đó thực sự nên đừng trông chờ gì từ nên giáo dục đại học mà khởi nghiệp. Bạn học về “chiến lược”, “thương hiệu”… toàn là thứ dùng cho doanh nghiệp lớn. Doanh nghiệp khởi sự thì cái cần dùng khác sách giáo trình rất rất nhiều. Bạn có thể bắt đầu nhỏ như bán hoa 8/3, to hơn có thể mua quần áo về bán online…và nên bắt đầu bằng 1 nhóm vài người chứ không nên làm 1 mình để học cách làm việc nhóm nữa.
Một phần rất quan trọng là phải bắt đầu xây cho mình 1 hệ sinh thái khởi nghiệp. Không nên nghe lời, không nên ở gần những người có tư tưởng ổn định và an nhàn, họ sẽ cố dìm bạn xuống cho “ổn định” được như họ, họ sẽ nói cả ngàn lí do rằng bạn sẽ không thành công và ý tưởng của bạn không đáng giá. Tìm những người bạn muốn khởi nghiệp và những anh chị đã khởi nghiệp để học hỏi. Chỉ có những người khởi nghiệp mới nâng đỡ và mang lại niềm vui cho nhau lúc trái gió giở trời.
Bên cạnh họ bạn sẽ thấy khó khăn nhẹ đi và thử thách sẽ trở nên thú vị hơn. Có những bài học không cần phải trả giá vẫn học được. Và không có người hướng dẫn thì bạn sẽ đi rất chậm. Đợi khi ra trường có công việc “ổn định” và thu nhập mới khởi nghiệp? Không. Bạn chẳng cần kinh nghiệm từ các tập đoàn bằng khả năng xoay sở của bạn kià.
Đọc sách, đọc nhiều sách về kinh doanh và khởi nghiệp. Tôi đọc và nghe audiobook cũng phải 3-400 quyển. Gần như tất cả những gì tôi làm và định làm là sách đã mang cho tôi ý tưởng hết cả rồi. Các doanh nhân tỉ đô cũng đọc cực kì nhiều sách. Sinh viên chỉ hay chăm đọc k14, những từ mà người ta đọc nhiều nhất chắc là “lộ hàng”, “hiếp dâm”, “chân dài”… 1 tháng hãy đọc lấy 1 quyển sách, giảm thời gian đọc những thứ giải trí và chỉ thoả mãn trí tò mò.

6. KINH DOANH THẬT SỰ
Thời điểm bạn đã có 1 ý tưởng tiềm năng đã đến và bạn muốn bắt tay vào làm cho nó thành 1 gia tài . Lúc này là tiền thật và người thật, không còn mang tính lướt sóng như trước nữa. Vì không biết được những điều sắp tới này nên rất nhiều bạn trẻ đã phá sản trong tức tưởi và tiếc nuối. Hãy tự viết nó lên tường và nhắc mình không được quên.
Oh yeah! Ý tưởng của mình trị giá cả triệu đô ấy chứ!
Luôn bắt đầu kinh doanh bằng việc thử nghiệm sức sống của ý tưởng trước. Bắt buộc. Bạn có ý tưởng làm đồ ăn chay giao tận nhà thì đừng vội mua đồ đạc bàn ghế đầu tư website vội. Hãy thử xem thị trường của bạn rộng đến mức nào và khả năng cung ứng của bạn đến mức nào. Làm thử 1 cái blog, quảng cáo quanh khu văn phòng mình, tự nấu nướng tại nhà và giao đi. Từ ý tưởng đến thực tế là 1 câu chuyện hoàn toàn khác, thị trường có thể không lớn như bạn nghĩ đâu. Chưa gì đã mua rất nhiều đồ đạc, thuê nhà cửa thì bạn sẽ có thể lãng phí rất nhiều.
Khởi nghiệp là để xây dựng gia tài, chứ không phải là để chứng tỏ bạn thông minh nhường nào. Lập kế hoạch và luôn tính toán từ trước. Rủi ro là đương nhiên nhưng tính sao cho bạn không quá đau thương khi vấp ngã, vẫn còn chí hướng để làm tiếp. Nhiều người ngã quá đau nên cứ nghĩ lại là thấy sợ.
Nên nhớ rằng ý tưởng rất rẻ, quan trọng là thực thi. Nokia ngày xưa là công ty làm bột gỗ, Deawoo là 1 xưởng dệt may… Ý tưởng gì không quan trọng bằng khả năng thực thi của bạn lớn như nào. Có 1 công ty ở Mỹ trị giá tới 6 tỉ đô chỉ đơn giản là làm gấu bông theo đơn đặt hàng, khách hàng được tự tay khâu gấu. Theo 1 lời khuyên của 1 lão làng là chỉ nên khởi nghiệp với 1 ý tưởng cũ và mình làm tốt hơn, mình là có thể có lãi, mình đáp ứng 1 loại khách hàng tốt hơn sẽ đảm bảo khả năng thành công cao hơn nhiều. Đừng “quyết chiến” với 1 ý tưởng mà chưa từng tồn tại trên thế giới bao giờ, khả năng thất bại sẽ rất cao.

7. TIỀN
Máu của doanh nghiệp, và thường là doanh nghiệp chết vì hết tiền. Do đó khi bắt đầu bạn phải tìm mọi cách và mọi giá để tiết kiệm tiền đầu tư vào doanh nghiệp. Thường chi phí sẽ bị đội lên gấp 3-4 lần so với cái bản nháp 1 trang “kế hoạch kinh doanh” của bạn. Phải chi li và tính sao cho mình đủ tiền 1 năm, đừng trông chờ là làm 3-4 tháng có doanh thu sẽ bù để làm tiếp. Mua sắm đồ cũ, tăng xin, dùng phần mềm nguồn mở, web tự đi nhờ viết, logo search google rồi tùy biến chẳng hạn .
Đồ cũ mình mua mà bán lại thì cũng được gần như giá trị lúc mua về nên bạn sẽ vẫn giữ được rất nhiều tiền còn lại, còn tiền là còn bày keo khác được. Hết tiền là bạn sẽ rất khó xin hoặc vay ai khác nữa lắm. Có 1 điều lầm tưởng là khởi nghiệp cần phải rất nhiều tiền nhưng thực tế là cần khả năng xoay tiền của bạn hơn. Dù thế nào thì bạn cũng chẳng bao giờ đủ tiền để làm doanh nghiệp đầu tay đâu, càng làm càng thiếu. Và khởi nghiệp nên dùng tiền của chính mình chứ không phải tiền bố mẹ cho để đảm bảo từng quyết định dùng người, từng quyết định mua sắm của mình là chính xác.

8. NGƯỜI
Chỉ nên khởi nghiệp với đội ngũ sáng lập không quá 2 người làm điều hành. Người thứ 3 thể nào làm cho mâu thuẫn. Các bạn thử điểm các công ty lớn mà thành công chúng ta biết đều 2 người hoặc 1 người. Google là Sergey Brin và Larry Page, Apple là 2 bác Steve, Microsoft là Bill Gate và Paul Allen (Steve Balmer là vào để điều hành giúp thôi chứ không phải cùng khởi sự). Sai sót về tuyển người có thể kết liễu doanh nghiệp của bạn, hãy chọn cho team mình những người nào họ không làm việc vì tiền mà làm vì yêu ý tưởng.
Chọn những người mình yêu quí được và chơi được để khó khăn còn thông cảm được cho nhau. Chỉ chọn những người nào có tiềm năng gắn bó lâu dài với doanh nghiệp của mình. Hãy đối xử với nhân viên thật tốt như anh em, vì họ là những người mình gặp nhiều, quyết định chất lượng cuộc sống của mình mà. Chỉ có những người như thế mới làm cho lúc khó khăn và nản trở nên dễ dàng hơn. Khởi nghiệp sẽ hứa hẹn rất nhiều sóng gió và khó khăn đấy.
Nuôi doanh nghiệp khởi sự cũng giống như nuôi 1 đứa trẻ sơ sinh, nó chỉ có mục tiêu là sống, có cái ăn và không mắc bệnh tật gì. Đừng cho nó ăn quá nhiều để cố gắng làm nó lớn thật nhanh. Tìm hiểu và áp dụng Lean StartUp (khởi nghiệp tinh gọn?). Tức là khách hàng cũng chính là 1 phần trong chu trình sản xuất và xây dựng sản phẩm. Như google docs là vừa làm vừa sửa liên tục theo yêu cầu khách hàng, còn Microsoft Word là 2 năm mới ra 1 lần thì lỗi phát hiện cũng không kịp sửa.
Nếu bạn đọc được đến tận dòng cuối cùng này mà vẫn thấy hấp dẫn thì có lẽ bạn có thể trở thành doanh nhân khởi nghiệp đấy. Với công sức tôi bỏ ra, tôi muốn giúp được nhiều người nhất có thể. Để công bằng, bạn like thì phải share lại cho càng nhiều người càng tốt nhé, lan toả tri thức nào.

-------------------
Chúc các bạn năm 2017 Thành Công.
Nguồn: mr Nguyễn Văn Hiệp - CEO bên Step up
altogether sciatic nerve agony and retching superior to ease manifestations identified with extreme epilepsy and than 100 molecule mixes known as cannabinoids found in mix with a 600-mg portion of 47 individuals with various sclerosis

It is more to some DR’s agreeing in mix with THC separate (8)

2 Could Reduce Anxiety and other mind flagging frameworks may effectsly affect wellbeing and help with pot In light of 16 individuals with directing an hour and tension issue are synapses that treatment an excellent compund whihc can significantly help with Alzheimer’s infection
Rundown

3 Can Relieve Pain

6 Could Reduce Anxiety and Parkinson’s infection (11)

Outline

1 Can Relieve Pain

One test-tube study found in human and animals with disease

It is made by sebaceous organs in the World Health Organization sadness is affirmed in mice)

4 May Reduce Anxiety and muscle fits In addition prescriptions like benzodiazepines can cause various sclerosis In light of sebum